Category Archives: politics / ፖለቲካ

”የህዝብ ህይወት እና የሀገር ደህንነት ጉዳይ ከየትኛዉም የፖለቲካ አጀንዳ በላይ ነዉ” ተቀኛቃን የኦሮሞ ድርጅቶች

Continue reading ”የህዝብ ህይወት እና የሀገር ደህንነት ጉዳይ ከየትኛዉም የፖለቲካ አጀንዳ በላይ ነዉ” ተቀኛቃን የኦሮሞ ድርጅቶች

አገራዊ ለውጡ በሁሉም ዘንድ ተቀባይነት እስኪያገኝ ጊዜ እንደሚፈልግ የታሪክ ፕሮፌሰሩ ባህሩ ዘውዴ ገለጹ

አገራዊ ለውጡ በሁሉም ዘንድ ተቀባይነት እስኪያገኝ ጊዜ እንደሚፈልግ የታሪክ ፕሮፌሰሩ ባህሩ ዘውዴ ገለጹ። ፖለቲከኛው አቶ ልደቱ አያሌው በበኩላቸው ”የለውጥ ሂደቱ ያጋጠሙት ችግሮች የውይይት መድረክ ተዘጋጅቶ መገምገም አለባቸው” ብለዋል።

የኢትዮጵያ አገራዊ ለውጥ ሂደት ወቅታዊ ሁኔታ፣ እድል፣ ተግዳሮትና ስጋቶች’ በሚል ሰሞኑን በተደረገው ስብሰባ ተሳታፊ የነበሩት የታሪክ ተመራማሪው ፕሮፈሰር ባህሩ ዘውዴና ፖለቲከኛው አቶ ልደቱ አያሌው በተለይ ለኢዜአ አስተያይት ሰጥተዋል።

በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የታሪክ ኤምሬትስ ፕሮፈሰሩ ባህሩ ዘውዴ፤ ኢትዮጵያ በስርዓተ መንግስት ታሪኳ ለውጥ ማካሄድ አዲሷ እንዳልሆነ ይናገራሉ።

በዘመናዊ ታሪኳ እንኳን ዳግማዊ አጼ ቴዎድሮስ ኢትዮጵያን ለማዋሃድ መነሳታቸውን፣ ዳግማዊ አጼ ምኒልክ ደግሞ ተቋማትን በማቋቋም ዘመናዊ የሲቪል ሰርቪስ ቢሮክራሲ ምስረታ ማስጀመራቸውን፣ ቀዳማዊ ኃይለስላሴ በርካታ መንግስታዊ ስርዓት ማሻሻያ ማካሄዳቸውን ያስታውሳሉ።

ዳሩ ግን የዳግማዊ አጼ ቴዎድሮስ ለውጥ ሳይሳካ የለውጥ አራማጁ ህይወት መቀጠፉን እንዲሁም በመጨረሻ ንጉሳዊ ስርዓት በአጼ ኃይለስላሴ ዘመን በርካታ ለውጥ ቢደረግም የለውጥ ሂደቱ ሳይሰምር መቅረቱን ገልጸዋል።

በተለይም ሁለት ህገ መንግስቶች ቢወጡም ሁለቱም ድክመት የነበራቸው፣ የንጉሱን ሃይል ለማጠናከር፣ መሳፍንቱን ለመቆጣጠር እንጂ የህዝብን ጥቅም ማዕከል ያላደረጉ፣ መብቶችን ያላስከበሩ እንደነበር ገልጸዋል።

በዚህም በውርስ ንጉሳዊ ስርዓት የተመሰረተው ለውጥ የንጉሰ ነገስቱ ስልጣን በህገ መንግስት ባለመገደቡ፣ አብዮቱን ያስከተለውና አገሪቱን ወደሌላ ቀውስ የከተተው ለውጥ እንዲከሰት ማድረጉን አውስተዋል።

በአሁኑ ወቅት በኢትዮጵያ የመጣው ለውጥ ከውጭ ሳይሆን ከውስጥ የመጣ መሆኑን የሚገልጹት ፕሮፌሰር ባህሩ፤ ለውጡ በሁሉም ዘንድ ተቀባይነት እስኪያገኝ ድረስ ጊዜ እንደሚፈልግ አስገንዝበዋል።

ለውጡን ስኬታማ ለማድረግና የአገር ህልውናን ለማስቀጠል የብሄር ማንነትና ኢትዮጵያዊነት ሳይቃረኑ ተሳስረው እንዲሄዱ ማስቻል ተገቢ እንደሆነ ጠቁመዋል።

ማህበራዊ እሴቶችንና ባህላዊ ሃብቶችን የፖለቲካ ስርዓት ግብዓት ሆነው እንዲጠቅሙ ማድረግ ተገቢነት እንዳለው ፕሮፌሰር ባህሩ አንስተዋል።

ሌላው ፖለቲከኛ አቶ ልደቱ አያሌው የአሁኑ የኢትዮጵያ አገራዊ ለውጥ ሲጀመር በህዝብ ዘንድ ተስፋ የተጣለበትና ከፍተኛ ተቀባይነትን ያገኘ እንደነበር አንስተዋል።

ይሁንና አንድ ዓመት ከስድስት ወር ያስቆጠረው አገራዊ ለውጥ ህዝቡ በሚፈለገው ዘለቄታዊ መፍትሄ ባለመራመዱ ህዝቡን ለጥርጣሬ እየዳረገ እንደሆነ ያላቸውን እምነት ገልጸዋል።

መዋቅራዊ ዴሞክራሲ የሚጠበቅ ቢሆንም የለውጡ ሃይል ስለለውጡ ችላ እያለ መሆኑን በማንሳት፣ ገዥው ፓርቲ ሽኩቻ ውስጥ መግባቱን ገልጸዋል።

”ለውጡ ካሉት በጎ ጎኖች ይልቅ ችግሮቹ ሲመዘኑ ይጎላሉ” ያሉት አቶ ልደቱ፤ የለውጥ ሂደቱ ያጋጠሙትን ችግሮች የውይይት መድረኮችን ማዘጋጀትና መገመግም ተገቢ እንደሆነ አንስተዋል።

ኢዜአ

በአማራና ቤኒሻንጉል ጉሙዝ ክልሎች ግጭት ዳግም እንዳይነሳ እየተሰራ ነው

የህዝብ ለህዝብ ግንኙነትን በማጠናከር በአማራና በቤኒሻንጉል ጉሙዝ ክልሎች ግጭት ዳግም እንዳይነሳ እየተሰራ መሆኑ ተገለጸ፡፡የሁለቱ ክልሎችን የዝብ ለህዝብ ግንኙነት በማጠናከር በሰላም እና መረጋጋት በተሰሩ ስራዎች ዙሪያ የሁለቱ ክልሎች ርዕሰ መሰተዳድሮች ከፋና ብሮድካስቲንግ ኮርፖሬት ጋር ቆይታ አድርገዋል፡፡

የአማራ ክልል ርዕሰ መስተዳድር አቶ ተመስገን ጥሩነህ እንዳሉት የሰላምና የልማት ትብብሮች በሁለቱ ክልሎች መካከል በቀጣይ የህዝቦችን ሰላም ለማረጋገጥ እየተሰራ ነው።

ግጭቶች ዳግም እንዳይቀሰቀሱም አመራሩን በመፈተሽ በህግ የሚጠየቁ አካላት ተለይተዋል፤ በቁጥጥር ስር ያልዋሉ አመራሮችን ለመያዝም ስራዎች እየተሰሩ ነው ብለዋል፡፡

በሁለቱ ክልሎች ወሰን አካባቢ ማንኛውም ህገ ወጥ እንቅስቃሴን በማቀብ በልማት የማስተሳሰር ስራ ላይ ትኩረት ተደርጎበት እንደሚሰራም ነው የተናገሩት ።

በተለያዩ ግጭቶች ከቀያቸው የተፈናቀሉትንም መልሶ የማቋቋም ተግባር እየተከናወነ እንደሚገኝም ጠቅሰዋል ። የቤኒሻንጉል ጉሙዝ ክልል ርዕሰ መስተዳድሩ አቶ አሻድሊ ሀሰን በበኩላቸው፥ የተሻለ ስራ መስራት ቢጠበቅም የባሰውን አደጋ በመፍታት አጎራባች አካባቢዎችን በፍጥነት ወደ ተለመደው ሰላማቸው ለመመለሰ የተደረገው ርብርብ ውጤታማ መሆኑን ይናገራሉ፡፡

በሁለቱ ክልሎች ወሰን አካባቢዎች የጸጥታው መደፍረስ በአካባቢው ያሉ ህዝቦችን አደጋ ላይ ጥሎ ከማለፍ በስተቀር ግጭቱ ለዘመናት የተገመደውን በአብሮነት የመኖር እሴት እንዳልቀየረው ነው የሚናገሩት፡፡ በህዝቦች መካከል ያለው ጉርብትና እና አብሮ የመኖር ባህል ዛሬም የጠነከረ ነው ብለዋል ርዕሰ መስተዳድሩ።

ከቤኒሻንጉል ጉሙዝ ክልል የተፈናቀሉ ዜጎችን ወደ ቀያቸው ለመመለሰ በተደረገው ጥረትም ከ7 ሺህ በላይ ተፈናቃዮች ወደ ቀያቸው መመለሳቸውን አንስተዋል። በቀጣዩ መስከረም ወርም የህዝብ ለህዝብ የውይይት መድረክ ይዘጋጃል ነው ያሉት፡፡

በሀይለየሱስ መኮንን –  (ኤፍ.ቢ.ሲ)

በሃይማኖት ተቋማት ላይ የሚሰነዘሩ ጥቃቶች በአስቸኳይ ሊቆሙ ይገባል ! – ኢዜማ

አለምን ያስደመመ የስልጣኔ ፋና ወጊ የሆኑ የቁሳዊ፣ ባህላዊና ሐይማኖታዊ እሴቶች ባለቤት የሆነችው አገራችን የብዙ ሺህ ዓመታትዝክረ-ታሪክም ለእኛ ለዜጎቿ ታላቅ ኩራት ነው፡፡በርካታ የታሪክ ቅርሶችዋ የሥልጣኔን የትየሌለነትን አጉልተው የሚዘክሩ ናቸው፡፡ኢትዮጵያ በርካታ ብሄረሰቦቿ በፈጠሩት ማኅበራዊ መስተጋብር የተዋበች፣ የተለያዩ ሐይማኖች በመቻቻል፣ በመተሳሰብ ተደጋግፈው ኩራት የሆኗትታሪካዊት ሀገር ናት፡፡

ዜጎቿ የባህል፣የሐይማኖት፣ የቋንቋ እና የዘር ወዘተ … ልዩነቶቻቸው ለኢትዮጵያዊነታቸው ልዩ ውበት እንጂ ጋሬጣ ሆኖባቸው አያውቅም ነበር፡፡ ኢትዮጵያዊያን የአገራቸውን ሉዓላዊነት ከውጭ ወራሪ ኃይል ለመከላከል የውስጥ ልዩነቶቻቸውን አቻችለውበአንድ ረድፍ ስለመሰለፋቸው በታሪክ ድርሳናት ተከትበው የሚገኙ ናቸው፡፡ ይህ አኩሪ የሆነ ታሪካቸው ሳይሸረሸር ለቀጣዩ ትውልድይተላለፍ ዘንድ ዛሬ ላይ እየታዩ ያሉ ችግሮችን ማረቅ ከምንም በላይ ቅድሚያ የሚሰጠው ጉዳይ ነው፡፡

ኢትዮጵያ የተለያዩ ሐይማኖት ተከታዮች እርስበእርስ በመደጋገፍ እና በመፈቃቀር የሚኖሩባት አገር መሆንዋ እሙን ነው፡፡ ክርስቲያኖች ከሙስሊሞች ሙስሊ.ሞች ከክርስቲያኖች ጎን በመቆም ሃዘንና ደስታን በጋራ የሚጋሩባት ምድር እንጂ እርስ በእርስየሚቆራቆሱባት አገር አይደለችም፡፡ አንዱ ሐይማኖት ለሌላኛው የቅርብ አጋርና ተቆርቋሪ በመሆን ኢትዮጵያዊነትን ያደምቃሉ እንጂ በጠላትነት አይፈራረጁም፡፡

ይሁን እንጂ ላለፉት ሁለት አስርት አመታት በነበረው የፖለቲካ ትኩሳት ዘርና ቋንቋን ተገን አድርጎ በዜጎች መሀከል የተለኮሰው እሳትወላፈኑ ተፋቅረውና ተከባብረው ይኖሩ የነበሩ ሐይማኖቶችን ማወኩን ተመልክተናል፡፡ በአዲስ አበባ፣ ሶማሌ፣በኦሮሚያ፣በደቡብና በአማራ ክልሎች በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ቤተክርስቲያን፣መስጂዶችና ፀሎት ቤቶች ላይ የደረሱ ጥቃቶች የታሪካችን ማፈሪያ መሆናቸውን ልናስተውል ይገባል፡፡ በጅግጅጋ እና በሲዳማ ዞን ወረዳዎች በቅርብ ተከስተው በነበሩ ግጭቶች በርካታየኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ አብያተ ክርስቲያናት መቃጠላቸውና መፈራረሳቸው የአገሪቱን መፃኢ እድልና ህልውና ሊፈታተን እንደሚችል ማመን ይኖርብናል፡፡

ሁኔታዎች በዚህ ከቀጠሉ የሚፈጠረው ቀውስ መብረጃ አይኖረውም፡፡ ከዚህ አንፃር የኢትዮጵያ ዜጎች ለማኅበራዊ ፍትህ (ኢዜማ) ይህንን አገራዊ እየሆነ የመጣውን ችግር ከወዲሁ ማስቆም ይቻል ዘንድ የበኩሉን ያላሰለሰ ጥረት ለማድረግ ቁርጠኘነቱን እየገለፀ የሚከተለውን የአቋም መግለጫ ያስተላልፋል፡

1. ከተለያዩፖለቲካዊና የማንነት ጥያቄዎች ጋር በተያያዙ ግጭቶች በተነሱ ቁጥር በሐይማኖት ተቋማት ማለትም
በቤተክርስቲያን፣በመስጂድ እና በፀሎት ቤቶች ላይ የሚሰነዘሩትን ጥቃቶች አጥብቀን እያወገዝን መንግሥት የድርጊቱን ፈፃሚዎች እየተከታተለ ለፍርድ እንዲያቀርብ እና የችግሩን ምንጭ እንዲያደርቅ ጥሪ እናስተላፋለን፤

2. ከ95% በላይ የሚሆነውየኢትዮጵያ ሕዝብ የተለያዩ ሐይማኖቶች ተከታይ በሆነባትና እነኚህም ተቋማት ፍቅርና ሰላምን በሚሰብኩባት ምድር በብሄርና በቋንቋ ሰበብ የሚነሱ ግጭቶችን ወደ ሐይማኖት ለማስጠጋት መሞከር አገርን ለማፈራረስ የሚደረግሙከራ ስለሆነ አጥብቀን እናወግዛለን፤

3. የሐይማኖት ተቋማትና መሪዎች በመንፈሳዊ ሥርዓት ሰላምን የሚሰብኩ፣ ቅራኔዎችን የሚፈቱ፣ የተጣላን የሚያስታርቁ፣ አጥፊን የሚገስፁ መሆን ሲገባቸው በተለያዩ ጊዜያት የእምነት ተቋሞቹን ከጥቃትበመከላከል አጀንዳ ተጠምደው የቆሙለትንመንፈሳዊ ተግባር ማከናወን አለመቻላቸው ተገቢ አለመሆኑን እንገልፃለን፤

4. በተለያዩ ጊዜያት በተፈጠሩ ግጭቶች ጥቃት የደረሰባቸውን እና የፈረሱ ቤተ-እምነቶችን መልሶ የመገንባት ሥራ ላይ መንግሥት ተገቢውን ጥበቃ እንዲያደርግ፣ በየአካባቢው የሚገኘው ማኅበረሰብም የእምነት ልዩነቱ እንደተጠበቀ ሆኖ ቤተ-እምነቶችን በጋራ ከጥቃት እንዲከላከል መልሶ ለመገንባት በሚደረገው እንቅስቃሴም የበኩሉን አስተዋፅኦ እንዲያበረክትና ተከባብሮ የመኖር ዘመናት እሴቱን እንዲያጠናክር ጥሪያችንን እናቀርባለን፡፡

በመጨረሻም የሐይማኖት ተቋማትና መንፈሳዊ አባቶች ከምንም በላይ የአገርን ሰላምና የሕዝብን መረጋጋት በሚያሰፍኑ ሐይማኖታዊና መንፈሳዊ ተግባራት ላይ ትኩረት በመስጠት ለቀጣይ ትወልድ የምትሻገር የጋራ አገር እንድትኖረን ትኩረት ሰጥተው እንዲንቀሳቀሱ የአክብሮት ጥያችንን እናስተላልፋለን፡፡

አገራዊ ለውጡን ምን ገጠመው ? – በፖለቲከኞች ዐይን

ምክር ከትናንት ጀምሮ ‘የኢትዮጵያ ለውጥ ሂደት ሁኔታ፣ መጻኢ እድል፣ ተግዳሮትና ስጋቶች’ በሚል አገራዊ ለውጡን በኢሲኤ እየገመገመ በሚገኘው መድረክ አቶ ልደቱ አያሌው፣ አቶ በቀለ ገርባና አቶ ጌታቸው ረዳ የየራሳቸውን ምልከታ አቅርበዋል።
በኢትዮጵያ ፖለቲካ ለውጥ እንዲመጣ ያስገደዱ ምክንያቶች ምንድናቸው? ብለው በጥያቄ የጀመሩት ፖለቲከኛ አቶ ልደቱ አያሌው፤ መሰረታዊ ችግሩ የህገ መንግስት ቅራኔ፣ ብሔራዊ አለመግባባትና የመልካም አስተዳደር እጦት መሆናቸውን ያነሳሉ።

የኢፌዴሪ ህገ መንግስት ሲጸድቅ “የኢትዮጵያን ታሪካዊ አንድነትና ሉዓላዊነት እንዲሁም የዜጎችን የአገር ባለቤትነት መብት የነፈገ ነው” በሚል በወቅቱ በህብረ ብሄራዊ ፖለቲካ ፓርቲዎች ዘንድ በጉልህ የሚነሳ አጀንዳ እንደነበርም ያስታውሳሉ።

ኢትዮጵያ አሁን የምትገኝበት ለውጥ እንዲመጣ የማህበራዊ ሚዲያ አክቲቪስቶችና ዳያስፖራዎች በቅርብ ከመቀላቀላቸው በፊት፤ “ከ1984 ዓ.ም ጀምሮ የፖለቲካ ፓርቲዎች፣ የዩኒቨርሰቲ ተማሪዎች፣ ሰብዓዊ መብት ተሟጋቾች፣ የሙያ ማኅበራትና ነጻ ፕሬስ፣ ብዙ ታግለዋል፤ ዋጋም ተከፍሏል” ብለው ያምናሉ።

“ያም ሆኖ ለውጥ ከመጣ በኋላ አንዳንድ የኢህአዴግ አመራሮች ‘ለውጡን ያመጣነው እኛ ነን’ በሚል በመመጻደቅ ለ27 ዓመት ትግል ሲያደርጉ የነበሩትን መርሳት ለውጡን ውለታ ቢስ ያደርገዋልም” ብለዋል።

የእስረኞች መፈታት፣ የስደተኞች መመለስ፣ የሚዲያ ነጻነት፣ የፖለቲካ ምህዳር መስፋት ስራዎችን ከለውጡ ፍሬዎች መካከል በአብነት እንደሚነሳም ተናግረዋል።

አገራዊ ለውጡ ተስፋ እንዲጣልበት ያስቻሉትን አራት ምክንያቶችን ያነሱት አቶ ልደቱ፣ የመጀመሪው በአውዳሚ ትጥቅ ትግል ሳይሆን በአንጻራዊነት በሰላማዊ የትግል እንቅስቃሴ መምጣቱ፣ ሁለተኛው ለውጡ በታርክ ታይቶ በማይታወቅ ሁኔታ ህዝባዊ ድጋፍ ማግኘቱ ይጠቀሳሉ ብለዋል።

ሶስተኛው ተስፋ እንዲጣልበት ያደረገው ደግሞ ገዥው ፓርቲ ሽንፈቱን ተቀብሎ ይቅርታ መጠየቁ፣ እንዲሁም በአራተኛ ደረጃ የውጡን መሪ ሆነው የመጡት ሰዎች ወጣቶች በመሆናቸው አዲስ የፖለቲካ ባህል ያመጣል በሚል ትልቅ ተስፋ ተጥሎበት እንደነበር ነው የተናገሩት።

በመጨረሻው ለውጡ ምን ደረጃ ላይ ይገኛል? በሚል ግምገማቸውን የጠቀሱት አቶ ልደቱ፣ “አስሮ መፍታት ሳይሆን ለችግሩ መሰረታዊ ምክንያት የሆኑ መዋቅራዊ ችግሮች ተፈተዋል ወይ የሚለው ከዜሮ በታች ነው” ብለዋል።

ሽንፈቱን አምኖ ይቅርታ የጠየቀው ገዥ ፓርቲ ሁሉንም በማግለል “እኔ ብቻ አሻግራችኋለሁ ማለቱ ትልቁ ችግር” መሆኑንም ተናግረዋል።

ኢህአዴግ ለኢትዮጵያ ህዝብ ውለታ መዋል ካለበት እስከ ቀጣዩ ምርጫ ድረስ ራሱን መጠበቅ ነበረበት የሚሉት አቶ ልደቱ፣ “ከለውጥ በኋላ በወራት እድሜ ውስጥ ፓርቲው እርስ በራሱ ፖለቲካዊ ሽኩቻ ውስጥ መግባቱ የፓርቲው ብቻ ሳይሆን የመንግስት መዋቅር እንዲዳከም አድርጓል” ነው ያሉት።

በሌላ በኩል የሰላምና የህግ የበላይነት ጉዳይ በለውጥ ሃይሉ የቅድሚያ ቅድሚያ ተደርገው አልታዩም፤ “የፍትህ ሂደቱም ሁሉም ተሸናፊዎች ሆነው ታሳሪና አሳሪ ሆነው መቀጠላቸው ከደቡብ አፍሪካ አለመማር ነው” ብለዋል።

የለውጥ ሃይሉ ለውጡን ወደፊት ውጤታማ ከማድረግ ይልቅ “ዳግም የስልጣን ሽኩቻ ውስጥ ገብቷል፤ አዲስ የሃይል አሰላለፍ እየተፈጠረ ነውም” ብለዋል።

ብሄራዊ መግባባትና የዕርቅ ጉዳይ “ማን ከማን ተጣላ? እየተባለ ትልቅ ጉዳይ ተደርጎ አልታየም፤ የኢኮኖሚና፣ የውጭ ግንኙነት ጉዳይ ጥንቃቄ በተሞላበት መንገድ አልታዩም” ሲሉም ለውጡን ወርፈዋል።

በጥቅሉ የለውጥ ሂደቱ በምን ላይ ይገኛል? የሚለው በእኔ አመለካከት በጀመረው ፍጥነት አልቀጠለም፤ በማዝገም ላይ ነውም ብለዋል።

ሌላው ፖለቲከኛ አቶ በቀለ ገርባ በኢትዮጵያ ፖለቲካ ትግል አሁን ያለው መንግስታዊ ስርዓት ሲመጣ የህገ መንግስቱ መሰረት እንዲጣል፣ የመሰብሰብና ሃሳብን በነፃነት የመግልጽ ዴሞክራሲያዊ መብቶችና ነጻ  ፕሬስ የመሳሰሉ መልካም ጅምሮች ተፈጥረው እንደነበር” አስታውሰዋል።

ነገር ግን ተስፋ የተጣለበትና ከ28 ዓመታት በፊት የመጣው ለውጥ ብዙ ሳይቆይ “የአገሪቷ ፖለቲካና ኢኮኖሚ በአንድ ቡድን የበላይነት ስር መውደቁን፣ የቀደመ ሰብዓዊ መብት ረገጣ መጀመሩን፣ በርካቶች ሲታሰሩ፣ ሲደኸዩና ሲሰወሩ ጥቂቶቹ ወደ ሀብት ማማ መውጣታቸውን” ይገልጻሉ።

በሁሉም የአገሪቷ አካባቢዎችና ህብረተሰብ ክፍሎች ላይ ብዙ ግፎች መፈጸማቸውን፣ በኦሮሚያ የመሬት መቀራመት መከሰቱን በሂደትም የተደራጀ ሃይል ባይኖርም በኦሮሚያ የተጀመረው ትግል በአማራ ክልልም ቀጥሎ የለውጥ አማራጭ እንዲመጣ ማስገደዱንም አብራርተዋል።

በለውጥ አመራሩ ደግሞ የሰብዓዊ መብት ረገጣ እንዲቆም፣ እስረኞች እንዲፈቱ፣ ሃሳብን በነጻነት መግልጽ፣ መሰብሰብ የመደራጀት መብቶች መከበራቸውን፣ ስደተኞች ወደ አገር ቤት እንዲመለሱ መፈቀዱን፣ የተወሰኑ የሙስና ወንጀል ተጠርጣዎች በቁጥጥር ስር መዋላቸውን ከለውጡ በጎ ጎኖች ለአብነት አንስተዋል።

ከውጭ የነበሩ የፖለቲካ ድርጅቶች አገር ቤት ሲገቡ የለውጥ እንቅስቃሴው እየተቀዛቀዘ መምጣቱን፤ ጊዜያችን አሁን ነው በሚል ለውጡን ወደ ራሳቸው አቅጣጫ ለመውሰድ የሞከሩ ድርጅቶች መፈጠራቸውን፣ በገዥው ፓርቲ ውስጥ መከፋፈል መፈጠሩን በማንሳትም ለውጡ እንዳይሰምር እክል እንደተፈጠረበት ገልጸዋል።

“አንዱ ወደ አዲስ ስርዓት ለመለወጥ ሲፈልግ አንዳንዶች ወደ ቀደመው ስርዓት ለመመለስና ለመደራደር ያለመፈለግ ፍትጊያም አገሪቷ ግራ መጋባት ውስጥ እንድትገ አድርጓልም” ይላሉ።

በመሆኑም አቶ በቀለ በጀመረው ፍጥነት እየሄደ አይደለም በማዝገም ላይ ነው ብለዋል።

ከለውጥ በፊት ሲነሱ የነበሩ ሙስናና የመሬት ዘረፋ፣ የህዝብ መፈናቀል፤ ያለፍርድ ቤት ትዕዛዝ ሰዎችን ማሰር መቀጠሉን፣ የመሰብሰብ፣ የመደራጀት የመሳሰሉ የዴሞክራሲያ መብቶችም መገደብ መጀመሩንም ገልጸዋል አቶ በቀለ።

“ህገ መንግስታዊ ጥያቄዎች በወቅቱ ባለመመለሳቸው ግጭቶች መበራከታቸውን፣ መንግስትም በጦር መሳሪያና በእስር ቤቶች መመካት መጀመሩን” አንስተው፤ ከዚህ በፊት የነበሩ ችግሮች በለውጥ ሂደቱ ስር መቀጠላቸውን አንስተዋል።

ወደፊት ምን አይነት አገር ነው መመስረት የምንፈልገው? በሚለው ጉዳይ ላይ አቶ በቀለ ሲያብራሩ፣  “ዜጎች ባህላቸው፣ ማንነታቸው፣ ቋንቋቸው ተከብሮ በእኩልነት የሚኖሩባትን አገር እንድትኖረን እንፈልጋለን” ብለዋል።

በባንዲራ እንኳን ያልተግባባን ፖለተከኞች አሁንም መነጋገር፣ አዳዲስ ተቋማትን ከመገንባት ያሉትን ማጠናከርና ወደ ዴሞክራሲያዊ ምርጫ መራመድ፣ የቡድንና የግል ስሜቶቻችንን ገተን ሰላማዊ ሽግግሩን ማሳካት እንደሚገባም አሳስበዋል።

ሶሰተኛው ፖለቲከኛ የሕወሃት ስራ አስፈጻሚ አባሉ አቶ ጌታቸው ረዳ እስረኞችን መፍታትና ስደተኞችን የመመለስ ስራዎች የሚበረታታ ተግባር መሆኑን ጠቅሰው ከለውጡ በኋላ የተደረጉትን ስራዎችን ተገቢነት አንስተዋል።

‘አየር መንገድ፣ ቴሌኮምና መሰል ድርጅቶች ለሽያጭ ቀርበዋል’ የሚለው ትልቁ የሪፎርም አጀንዳ ተድርጎ ይወሰዳል ያሉት አቶ ጌታቸው፣ ነገር ግን ይህ ኢኮኖሚያዊ ለውጥ ምን ያህል ተስፋ አጭሯል? የሚለው መፈተሽ እንዳለበት ተናግረዋል።

የውጭ አገራት በለውጥ ሂደቱ ላይ ያላቸው አቋም ድጋፍና ተቃውሟችው  በዋናነት በራሳቸው ጥቅም ዙሪ ላይ ያጠነጠነ በመሆኑ ከውጭ አገራት ፍላጎት ይልቅ በህዝብ ፍላጎት ላይ ማድረግ ይገባል ሲሉም አሳስበዋል።

በለውጡ ባለቤትነት መሻማት ሂደት እንደሚታይ የገለጹት አቶ ጌታቸው “ኢህአዴግን እንደ ፓርቲ ያገለለ ለውጥ ነው የተደረገው ማለትና ዶክተር አብይን የለውጥ መሪ ሌላውን ጸረ ለውጥ አድረጎ ማቅረብ ችግሩን ከመፍታት ይልቅ ያባብሳልም” ነው ያሉት።

በሌላ በኩል “የለውጥ አመራር እኔን ጨምሮ ከዕውነት የሚሸሽ አመራር ነው” የሚሉት ፖለቲከኛው፣ የሚፈጠሩ የሞት፣ የመፈናቀልና ሌሎች ችግሮች ነገ የሚፈቱ እንደ ተራ ነገር የሚያጋጥሙ ተደርገው እየተወሰዱ ነው በሚል ተችተዋል።

በየሰፈሩ ያልተማከለ ታጣቂ መኖሩን፣ የደቦ ፍርድ እንደሚሰጥ፣ በአጠቃላይ መንግስትን የሚፈታተን ሃይል እንዳለ በመጥቀስም የህግ የበላይነት ማረጋገጥ ላይ ሂስ አቅርበዋል።

በአገሪቱ ያለውን ብሄርተኝነት እንደሌለ ቆጥሮ መንቀሳቀስም የአገሪቷንና የወጣቱን ችግር ለመፍታት አያገለግልም፣ በመሆኑም እውነቱን አውቆ ጥያቄዎችን መፍታት ተገቢ እንደሆነ ነው ያነሱት።

ጠንካራ መንግስታዊ ተቋማት ቀድሞውንም ባይኖሩም አሁን ባለው ለውጥ ሂደት ግን የለውጥ አካል ተደርገው እንዲንቀሳቀሱ ከማድረግ ይልቅ “እንዲገለሉ እየተደረገና መፈራረስ እየታየባቸው በመሆኑ ትልቅ ስጋት ነው” ብለዋል።

“ኢህአዴግ ካሁን በፊት የፈጸማቸው ስህተቶች መቀጠል አለባቸው የሚል ጤነኛ አዕምሮ ያለው ሰው የለም” የሚሉት አቶ ጌታቸው፤ መልካም ስራዎቹን ለአገር ህልውናና ለውጥ አድርጎ መስራት አለበት ብለዋል።

“በዶክተር አብይ ስምና ዝና ላይ የተመሰረተ ለውጥ አድርጎ መንቀሳቀስ አማራጭ የፖለቲካ አስተሳስብ ባልተቀመጠበት ሁኔታ አገር ማስቀጠል ሳይሆን ትርምስ ውስጥ የሚከት ለውጥ ይሆናልም” ነው ያሉት።

ለ27 ዓመታት አገርን የመራ ድርጅት ወደ ጎን ተትቶ ለውጥ ማስቀጠል እንደማይቻል የገለጹት አቶ ጌታቸው፤ “በቅርቡ ግን መቀራረብ፣ ቢያንስ ዕውነት ማውራት ጀምረናል” ብለዋል።

አሁንም ለውጡን ለማስቀጠል እድሎች እንዳሉ ጠቅሰው፤ በጥቅሉ ለውጡን ሲገመግሙ “አሁን ባለንበት ሁኔታ ለውጡ ፈተና ውስጥ ገብቷል የሚል አምነት አለኝ” ብለዋል።

ፖለቲከኞች ባቀረቡት ግምገማ ላይ ከተሳታፊዎቹ ጥያቄና አስተያየት ቀርቦ ውይይት ተደርጎበታል።

የቀድሞው የደቡብ አፍሪካ ፕሬዝዳንት ታቦ ምቤኪን ጨምሮ ከ200 በላይ አንጋፋና ወጣት ፖለቲኮኞችና ሲቪክ ማህበራት ተወካዮች በታደሙበት የኢትዮጵያን ወቅታዊ የለውጥ ሂደት ገምጋሚ መድረክ ዛሬ ተጠናቋል።

ኢዜአ

የጥላቻ ንግግሮች የገነኑት መደበኛ መገናኛ ብዙሃን ስራቸውን ስላልሰሩ ነው – ምሁራን

መደበኛ መገናኛ ብዙሃን የጥላቻ ንግግሮችን የመቀልበስና ለህዝብ ትክክለኛውን መረጃ የማድረስ ሚና ቢኖራቸውም ይህን ማድረግ እንዳልቻሉ የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የጋዜጠኝነትና ኮሙኒኬሽን መምህራን ተናገሩ።

መምህራኑ ከአገሪቱ የፖለቲካ ለውጥ ማግስት ጀምሮ እየመጣ ያለውን የመፃፍና የመናገር ነፃነት ተከትሎ በተለያዩ ማህበራዊ ሚዲያዎች ሰብዓዊና ዴሞክራሲያዊ ክብርን የሚነኩ የጥላቻ ንግግርች እየገነኑ መምጣታቸውን ይናገራሉ።

በተቋማትና በግለሰቦች ላይ የሚደረጉ የጥላቻ ንግግሮች በተለያዩ አካባቢዎች የግጭትና የግንኙነት መሻከር መንስኤ እየሆኑ መምጣታቸውንም ጠቁመዋል።

የጋዜጠኝነት መምህሩ አማኑኤል አብዲሳ እንደሚሉት በማህበራዊ ሚዲያ የሚለቀቁ መረጃዎች የተአማኒነት ችግር ያለባቸውና በሂስና በጥላቻ ንግግር መካከል ያሉ በመሆናቸው ጉዳታቸው ያመዝናል።

ይህም የሆነው ማህበራዊ ሚዲያው የሚመራበት አሰራር ባለመኖሩና መደበኛ የመገናኛ ብዙሃኑ የስራ ውስንነት ስላለባቸው ነው ብለዋል።

ሌላው የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የጋዜጠኝነትና ኮሙኒኬሽን መምህር ዶክተር ሙላቱ አለማየሁ እንደሚሉት በማህበራዊ ሚዲያ የሚሰራጩ የጥላቻ ንግግሮች በአብዛኛው ከፖለቲካ ለውጥ፣ ከኢኮኖሚ ልዩነት መስፋትና ተያያዥ ሁኔታዎች ጋር ተያይዘው የሚነሱ ናቸው።

መረጃው እውነትም ይሁን ሐሰት በህዝቡ ላይ የሚያደርሰው ጉዳት መረጃውን እንደሚፅፈው ሰው ተቀባይነትና እንደ መረጃ ተጠቃሚው ግንዛቤ ደረጃ ይለያያል። ይሁንና በዚሁ ከቀጠለ ለአገሪቱ የፀጥታ ስጋት ነው።

የጥላቻ ንግግሮች በተለይ መረጃዎችን በትክክል አመዛዝኖ አገናዝቦ የሚጠቀም ማህበረሰብ ባልተፈጠረበት አገር የሚያደርሰው ጉዳት ከፍተኛ መሆኑንም አንስተዋል።

ይሁን እንጂ ለጥላቻ ንግግር መግነን ምቹ ሁኔታን የፈጠረው የመደበኛ መገናኛ ብዙሃን ወቅታዊ፣ ትክክለኛና ሚዛናዊ የሆነ መረጃን ማቅረብ አለመቻል መሆኑንም ይናገራሉ።

አሁን ያለው ሚዲያ “ፍርሃት የሸበበው፣ መርጦ የሚዘግብ፣ ፈጣን ያልሆነ እና ዝም ያለ ነው” ያሉት ዶክተር ሙላቱ የጥላቻ ንግግርን መቀልበስ ይቅርና ትክክለኛ መረጃን ለማድረስም ውስንነት እንዳለበት ገልፀዋል።

በመሆኑም በማህበራዊ ሚዲያው የሚለቀቁ ያልተረጋገጡ የጥላቻ ንግግሮች ህዝብን ወዳልተገባ ተግባር እንዳያስገቡ ከተፈለገ መደበኛ መገናኛ ብዙሃን ስራቸውን በአግባቡ ሊሰሩ ይገባል ነው ያሉት።

መደበኛ መገናኛ ብዙሃኑ በለውጡ ማግስት ጀምረውት የነበረውን የአገራዊ መግባባት ውይይት በአሁኑ ወቅት መቀነሳቸው በራሱ ቀጣይነት የሌለው የዘመቻ ስራ መስራታቸውን የሚያሳይ ነው ብለዋል።

በመሆኑም የማህበረሰቡን ችግር ነቅሶ የመዘገብና ፈጣንና ትክክለኛ መረጃን የማቅረብ ስራቸውን ቀጣይ ቢያደርጉ ችግሮቹን መቀነስ ይቻላል ሲሉ ነው ምክረ ሃሳባቸውን የለገሱት።

ኢዜአ ነሀሴ