Category Archives: opinion/ ምልከታ

ይህ ገጽ ሙሉ በሙሉ ነጻና የአዘጋጁን አቁዋም የማያንጸባርቅ ነው።

Another week, another scandal at the United Nations

 October 
Frida Ghitis is a columnist for World Politics Review and a regular CNN.com opinion contributor.

The announcement stunned the audience. The head of the World Health Organization had just revealed his decision to honor a well-known tyrant, Zimbabwe President Robert Mugabe, by naming him a WHO “goodwill ambassador.”

Tedros Adhanom Ghebreyesus, the recently appointed WHO chief, may have thought that his speech during a conference in Uruguay last week would pass without notice. Maybe he assumed that his grotesque praise of a man whose actions show how one can single-handedly destroy a country would disappear into the U.N.’s bulging records of outrageous decisions.

 

World Health Organization Director General Tedros Adhanom Ghebreyesus stands outside the WHO headquarters on Monday in Geneva. (Fabrice Coffrini/AFP via Getty Images)

Tedros clearly did not expect the reaction that ensued. Canadian Prime Minister Justin Trudeau said he first thought it was a “bad April Fool’s joke.” Ireland’s health minister called the decision “offensive and bizarre.” And an alliance of health organizations, whose members were in the hall in Montevideo when Tedros (as he is known) made the announcement, issued a joint statement saying they were “shocked and deeply concerned.” Even top WHO staff took to Twitter to complain. “Senior WHO staff dumbfounded,” noted one, adding that his colleagues were “greatly concerned” about the impact on WHO’s credibility and funding.

The firestorm of criticism, however, persuaded Tedros to rescind his decision. But that should not be the end of this farcical episode. The U.N. is far too important, and the WHO, its public health arm, has an enormously consequential mandate.

Maybe when Tedros paid tribute to Zimbabwe as a country committed to “provide health care for all,” he thought no one would remember the avalanche of reports showing how the 93-year-old Mugabe, who has run his once-prosperous country for 30 years, managed to turn it into an economic disaster zone.

One particularly damning report by the group Physicians for Human Rights in 2009 detailed how Mugabe systematically undermined the health-care system in order to keep his hold on power. To avoid tarnishing his image at home and abroad, he banned reporting on the crisis and neglected to tackle an explosion of epidemics. Suffice it to say that, as the New York Times noted in its editorialabout the report, life expectancy in Zimbabwe fell from 62 years in 1990 to 36 in 2006.

The WHO director’s decision to honor the dictator is a misjudgment of breathtaking proportions. The stain it has left on the WHO will not be easily cleansed. We must find out what was behind it. If an investigation proves that giving this prestigious appointment to a brutal human rights violator was the result of corruption, Tedros must leave. In fact, Tedros’s tenure should already be regarded as probationary, and his judgment in question.

Needless to say, this is not the first time the U.N. has inspired outrage. From the scandalous actions of the U.N.’s human rights body, from the selection of vile conspiracy mongers as special “rapporteurs,” to the selection of Iran and then Saudi Arabia to the U.N. Commission on the Status of Women, to the choice of repressive, democracy-destroying nations to vital bodies, the U.N. sometimes seems determined to seek precisely the opposite of what it claims. It’s hardly a wonder that the United States recently decided to leave UNESCO, the U.N.’s Israel-bashing cultural organization, once again.

But the job of the WHO is not symbolic. Lives depend on it. What was Tedros thinking when he chose to honor Mugabe? This is not a rhetorical question. It demands urgent answers.

Hillel Neuer, executive director of the watchdog organization UN Watch, told me, “It’s clear that this was a prize, if not compensation, for something.” Tedros may have been rewarding Mugabe for supporting his nomination to the WHO post last year, when Tedros was Ethiopia’s foreign minister and Mugabe headed the African Union.

When Tedros won the top job at the WHO in May, many lauded the choice of the first African to lead the organization. But not everyone was so sanguine. While it is true that he was a highly effective health minister in Ethiopia, electing him required overlooking his long record as a major figure within a repressive regime. The government he served has been accused of torture, repression and electoral fraud.

Some speculate that Tedros’s decision to appoint Mugabe was a pay-off to China, which worked tirelessly behind the scenes to help Tedros defeat the United Kingdom candidate for the WHO job, David Nabarro. Tedros’s victory was also a victory for Beijing, whose leader Xi Jinping has made public his goal of flexing China’s muscle in the world.

Beijing strongly supports Mugabe, and Mugabe has repaid the favor, helping to ease pressure from Africans who criticize China for exploiting Africa’s natural resources. In December 2015, Mugabe gushed about Xi at the China-Africa summit in Johannesburg, even calling the Chinese autocrat “a God-sent person.”

The U.N.’s problems will not disappear if Tedros leaves. But it’s important to send a strong signal that such appalling events are not acceptable. Tedros has not apologized for his scandalous decision to Mugabe’s victims, to WHO staff, or to the international community. This matter is not closed.

www.washingtonpost.com

“ኦህዴድና ብአዴን” በሁለቱ ድርጅቶች ጥምር መንግስቱ ሊመሰረት ይችላል

የቀጣይ ግማሽ አመት እቅድ

በብዙዎች ዘንድ ኦህዴድ አሁን የያዘውን አቋም አስመልክቶ የተለያዩ አስተያየቶች ይሰጣሉ።በአንድ በኩል አባዱላ የወሰደውን እርምጃ እና የለማ መገርሳ ካቢኔ ከአንደበታቸው የሚወጣውን ኢትዬጲያዊነት በመመልከት እድል ሊሰጣቸው ይገባል የሚሉ አሉ። በሌላ በኩል አሁንም ከጀርባ ያለው ህውሓት ስለሆነ የተቀነባበረ ድራማ ነው የሚሉ ይገኙበታል። ከዚህ በተጨማሪም ” ፌንጣ ብትቆጣ ክንፏን ለመጣል ነው” በሚል የሚተርቱ አልጠፉም።
የራሴን ቦታ ስመለከተው ኦህዴድ ዋነኛ የለውጥ ሐይል ባይሆንም በኢትዮጵያ ህዝብ ዘንድ አመኔታ የሚፈጥሩ እርምጃዎችን መውሰድ ከቻለ ሊበረታታ እንደሚገባይሰማኛል።
ኦሕዴድን ምንም ሳናስጨንቀው ህውሓት ከቀየሰው ህጋዊ ማእቀፍ ሳይወጣ የሚፈፅመው ቁልፍ ተግባራት የመበረታታቱ መነሻ ሊሆን እንደሚገባ እምነት አለኝ።
በመሆኑም የሚከተሉትን ቀላልና ሕጋዊ ተግባራት በሚቀጥሉት ስድስት ወራት ( ህዳር – ሚያዝያ) ይፈፅምና ማበረታታቱን ወደ ድጋፍ እንቀይርለት።
አንደኛ:-የኢህአዴግ ሕገ ደንብ በግልፅ እንዳሰፈረው አባል ድርጅቶቹ በማንኛውም ወቅት ከግንባሩ ለቀው መውጣት ይችላሉ።በመሆኑም ኦሕዴድ በግንባሩ ሕገ ደንብ መሰረት ያለምንም ቅድመ ሁኔታ ፍቺውን በሚቀጥለው ጉባኤ ላይ አቅርቦ መፈፀም ይኖርበታል። ይሄን ማድረግ ሕጋዊ ነው። ቀላልም ነው።

ሁለተኛ:- ኦሕዴድ ከኢህአዴግ ጋር ያለውን ፍቺ በሶስት ወር ውስጥ ከፈጣጠመ በኃላ ራሱን ወደ አገር አቀፍ ፓርቲ ማሳደግ ይኖርበታል።
በፓለቲካ ፓርቲዎች አዋጅ መሰረት አንድ አገር አቀፍ ፓርቲ ከአራት ክልሎች እስከ 1500 ድጋፍ ካሰባሰበ በአገር አቀፍ ፓርቲነት መመዝገብ ይችላል።ኦሕዴድ ከኦሮሚያ ፣ ከአማራ፣ ከሱማሌ፣ አዲስ አበባ፣ ሐረሬ… ወዘተ የመሳሰሉት የኦሮሞ ተወላጆች ከሚገኙበት አካባቢዎች ድጋፍ ማሰባሰብ ይችላል። ይሄን ማድረግ ህጋዊ ነው። ቀላልም ነው ።
ሶስት:-የኦሕዴድ ከኢሕአዴግ ተገንጥሎ መውጣት ፓርላማውን፣ አስፈጻሚ አካላቱን ፣ ፕሬዝዳንቱን፣ በሹመት የሚሰጡ ቦታዎችን ( የጦር ጄኔራሎቹን ጨምሮ) ህጋዊ በሆነ መንገድ ሽግሽግ መጠየቁ አይቀርም።
በተለይ ፓርላማው ውስጥ አብላጫ ድምፅ ለመያዝ ጥምረት መፍጠር ይችላል።እንደ ኦህዴድ ሁሉ ብአዴን ተመሳሳይ እርምጃ መውሰድ ከቻለ ከ547 ወንበር ውስጥ 316 በሁለቱ የተያዘ በመሆኑ በሁለቱ ድርጅቶች ጥምር መንግስቱ ሊመሰረት ይችላል።ይሄንን ማድረግ ህጋዊ ነው። ቀላልም ነው።
አራት:- እስከ ቀጣይ ምርጫ የሚቆየው ጥምር መንግሥት የመንግስታዊ ስልጣኑን ማስተካከያ መስራት ሌላው ቁልፍ ተግባሩ ሊሆን ይገባል። ጠቅላይ ሚኒስትር፣ ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትር ፣የኢታማዦር ሹም፣ የደህንነት ሚኒስትር ፣የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር፣ የኢኮኖሚ ሚኒስትር፣ የፋይናንስና ገቢዎች ሚኒስትር፣ የፌዴራል ፓሊስ ዳሬክተር ጄኔራል ፣ በፓርላማው የመንግሥት ዋና ተጠሪ፣ አፈጉባኤ ፣ የአቃቤ ህግ ዴሬክተር በሙሉ የጥምር መንግሥቱን በፈጠሩት ኦሕዴድ እና ብአዴን አመራሮች ብቻ ይያዛሉ። የጦር ጄኔራሎች ብዛትም ከአጠቃላዩ ሰባ በመቶው ብቃታቸው የተረጋገጠ የኦሮሞና አማራ ተወላጆች ማድረግ ያስፈልጋል። ይህን ማድረግ ሕገወጥነት አይደለም። በጣምም ቀላል ነው።
አምስት:-የጥምር መንግስቱ የፓለቲካ እስረኞችን በመፍታት ስራውን ይጀምራል።
ቀጥሎም የሚዲያ፣ የመያድ፣ የፀረ ሽብርተኝነት ሕጐችን ሙሉ ለሙሉ በፓርላማ ይሽራል።
በማስከተልም ያለምንም ቅድመ ሁኔታ በውጭም በውስጥም ለሚገኙ የፓለቲካ ድርጅቶች የብሔራዊ አገር አድን ጥሪ ያቀርባል። የእውነት አፈላላጊና የብሔራዊ እርቅ ጉባኤ ይጀምራል። ይሄ እርምጃ ህጋዊ ነው። ቀላልም ነው።”

( በኤርሚያስ ለገሰ)

Ethiopia and the United States: Can the Crisis be Prevented? – Dawit W Giorgis

The simmering crisis in Ethiopia has reached a boiling point. It is extremely  serious and every person who has watched Ethiopia closely knows that. It is not simply about repression and extrajudicial killings, stifling of freedom of expression, but most of all it is about ethnic politics; a minority government, representing in theory  6% of the population, that is in complete control of the state machinery including the economic political and state apparatus. This is the part that the US and other European governments and the mainstream media do not want to discuss when referring to the regime in Ethiopia.  Current Ethiopia is gripped with the Rwandan syndrome before the 1994 genocide. It is Tigray people  (the 6%) versus the rest of the population. It is a situation where most   belonging to the 6% get better treatment than the others. It is a situation where the elites from the 6% own major private enterprises directly and indirectly.  It is a situation where the entre 6% is portrayed as a superior race than the others. It is a case where  disproportionate amount of resources is being directed to the province where the 6%t live. It is a case where the majority of the 6% are led to believe that they will be exterminated unless they have full control of the economic,  political and security apparatus. It is a case where through fear, intimidation and blackmail, the 6% is being brainwashed to hate the rest of the population and prepare itself against a possible genocide. Hence the hate becomes mutual.

The violence that is going on now is against the majority Amahra and Oromo population. But the tides of change have arrived.  The people have united against the regime and for the last few years there has been persistent call for change with violent reprisals. It is like the proverbial saying “the chicken has come home to roost.” The Tigreans are under siege and most have not even benefitted from a regime ( TPLF=EPRDF) which it states is there on their behalf.

The only way that this regime can stay in power is by putting one ethnic group against the other, by fabricating stories, by dividing them in an even smaller ethnic groups and preaching hate, committing atrocities and blaming other ethnic groups for the incidents.   Those who closely monitor the situation know that this is a recipe for disaster and genocide The dirty tactics that has made it possible for the TPLF regime to stay in power for 28 years has come to a dead end. The next thing that most Ethiopians expect is civil war and unless the regime’s major supporters, EU and the US,  take the necessary steps and force the government to transit to an internationally monitored democratic election, the civil war may be unstoppable. The US’s major ally in the region is Ethiopia because the Ethiopian regime is an important partner in the fight against terror in the region. To make sure that the US continues to support the status quo in Ethiopia, the regime is doing everything possible to ensure that it is seen as an indispensable partner  in  the fight against  terror in the region.

Now the major source of terror is becoming Ethiopia itself. By creating the conditions for terrorism to thrive and hostile external elements to comfortably operate in Ethiopia, the regime is preparing the nation to be another Yemen. Ethiopia is  descending to anarchy and possible proxy war. The stakes are high and no neighbor including Egypt, Sudan, Eritrea, Djibouti, Yemen and some of the Gulf States (certainly Saudi Arabia) would want to be left out in trying to shape the future of Ethiopia.

This will serve neither the short term nor long term interest of the US.  The US is acting against reason and allowing this country to implode and create an unprecedented chaos in the region. And this will certainly   reverberate across the Horn and  indeed Africa. Every Ethiopian now realizes that this might not be preventable. The US administration looks at the surface and not what simmers beneath; the periphery not the center of the discontent and rebellion. The US expects that the worst scenario will not happen and if it happens it would prefer fighting the fire rather than preventing it from happening. Ethiopia is 100 minion people, the second largest population in Africa, bordering countries who will be directly affected by the spill over.

Successive administrations have lacked wisdom and consistency in building an African policy.  America as a global leader for democracy and human rights cannot afford to sit on the side lines and witness a tragedy unfold.

Contemporary history of successive US administrations  is replete with history of non-willingness to intervene to prevent a disaster in Africa.  US administrations have always opted for the status quoi where America’s interests are not affected.  They allowed grave situations to change to human tragedies and then credit themselves for providing humanitarian assistance when they could have prevented the whole crisis from the beginning.  When situations are clearly   leading to civil war, US   prefers making policy options that are based on assessments that preclude objective analysis from credible sources. It seems State department does not have the expertise nor does the CIA to know what is exactly going on in Ethiopia and what is likely to happen.   They may have adequate and precise information but do not have the willingness to take pro-active measures. Like the Saudi Lobby, the Ethiopian lobby in the US has become one of the most powerful whose agents are paid enormous amount of money.

The facts are easy to discover if only we refer to independent sources who have visited many parts of Ethiopia and talked to young and old, in the absence of minders. Then they would realize how serious the situation is.  People will tell you that they are amassing weapons, some of them distributed by the regime to its own allies for ‘self-defense’. It s like the Habyarimana Government  ( Rwanda just before the 1994 genocide) which has been openly distributing weapons to the Hutu militias (Interhamway) in early 1990s.  But America buried it’s head in the sand and as a result over 800,000 people were killed. It refused to acknowledge the early warnings. I was there with the agonizing job to stabilize the situation including organizing mass graves.  What happened in Rwanda could have been prevented or stopped.

On a 1998 state visit to Kigali, the Rwandan capital, Clinton formally apologized for US inaction  “It may seem strange to you here, especially the many of you who lost members of your family, but all over the world there were people like me sitting in offices, day after day after day, who did not fully appreciate the depth and speed with which you were being engulfed by this unimaginable terror,” he said.

In a 2013, interview he was more frank: “If we’d gone in sooner, I believe we could have saved at least a third of the lives that were lost,” he admitted. “It had an enduring impact on me.” He estimated that if the US had provided as few as 10,000 troops, more than 300,000 Rwandan lives could have been spared.

In one of my previous articles entitled Lessons Learnt from Rwanda, I wrote  this:

“   We might think that such kind of scenario will never happen in Ethiopia. But just think about it: who thought that a country called Somalia with one language, one ethnic group and one religion would so rapidly fall apart and be a failed state for two decades? Who would have thought that the former Yugoslavia would disintegrate and result in the kind of genocide and ethnic cleaning we have seen in the heart of Europe, sending many leaders to the international criminal court? Who would have thought that South Sudan, which had its independence in 2011, after decades of war, would descend to a civil war that is causing the death and displacement of hundreds of thousands of South Sudanese? Who would have thought that Muammar Gadhafi would be overthrown in such a swift and brutal way and the country plunging into civil war and becoming the breeding ground of terrorists like ISIS, an evil that slaughtered many innocent young Ethiopian migrants?  And the list can go on.”

Washington’s continued support for the Egyptian dictatorship in the face of massive pro-democracy protests was a  sign that both Congress and the Obama administration remained out of touch with the growing demands for freedom in the Arab world. There was coup d’etat and General el Sisi imposed a military rule. Many lives were lost to attain freedom. In the end the sacrifices did not mean anything. America allied with a system that was worse than Mubarak. Egypt of today  looks worse than  it’s past. Egyptian president Abdel Fattah el-Sisi’s crackdown on dissidents continues. ISIS and other radical elements are now freely operating in Sinai and many parts across the country.

The Horn of Africa is the most complex security zone in the world.  Ambassador David Shinn writing for the international policy Digest says,  “When you add the fact that the Horn is located on a religious fault line, you have a recipe for frequent conflict. It has arguably been the most conflicted corner of the world since the end of World War II. The Horn has constantly posed a serious challenge for U.S. policy.”

As the only super power, America must exercise it’s weight judiciously, cautiously and fairly. That is the only way it can maintain a credible image and in the process protect it’s strategic, economic and security interest.

In one of my favorite books ‘The March of Folly,’ the author, Barbara Tuchman,  assessing the Vietnam War shows how America had accurate intelligence from independent reportage and special investigative units that the goal of the war was not achievable.  She states that the folly consisted not in pursuit of a goal in ignorance of the obstacles but in persistence in the pursuit despite accumulating evidence that the goal was unattainable and damaging to the society and national interest of the USA.

“The question raised is why did the policymakers close their minds to the evidence and the implications? This is the classic symptom of folly: refusal to draw occlusions from the evidence, addiction to the counterproductive.”

The least the US can do is to stop what is perceived as collusion with a state-sponsored terrorism.

Dawit W Giorgis

ጎጠኛ ሰው “ዘረኛ” ቢልህ የሆነውን ነገርህ እንጂ ስድብ እንዳይመስልህ!

 Opinion

ለረጅም አመታት የፌስቡክ ጏደኛዬ የነበረ ፅንፈኛ የትግራይ ብሔርተኛ የሆነው “Ztseat Saveadna Ananya” እኔን ከጀርመኑ ናዚ መሪዎች ጋር እያነፃፀረ “በዘረኝነት” ሲወቅሰኝ ግዜ ከጏደኝነት ሰረዝኩት ወይም “Block” አደረኩት፡፡ምክንያቱም ራሱን ከጎጠኝነት ማውጣት የተሳነው ሰው እኔን “ዘረኛ” እያለ ከተወሸቀበት የአስተሳሰብ ዝቅጠት ውስጥ ሊከተኝ የሚጣጣርን ሰው መጀመሪያ እመክረዋለሁ፣ ካልተቀየረ ደግሞ ከጏደኝነት አስወግደዋለሁ፡፡ ነገር ግን፣ ይህ የቀድሞ ወዳጄ አሁንም የስም ማጥፋት ዘመቻውና ዛቻውን እንደቀጠለ መሆኑን የሁለታችንም ጏደኞች የሆኑ ሰዎች ይነግሩኛል፡፡

“እኔ “ታዳጊው Joseph Gobbles” ብየ የምጠራው፤ እርሱ ግን እንደ ሂምለር (Heinrich Himmler)፣ እንደ ኤክማን (Adolf Eichmann) መሆንም የሚቃጣው ወንድም ስዩም ተሾመ ብሎክ አደረገኝ አሉ። እርሱ ቢሆንለት እዚህ ፌስቡክ ላይ ሳይሆን በእውኑ ዛሬውኑ የሚልዮኖች የህይወት ዑደት” block” አድርጎ ቢያድር ደስታው ነበር። …በፅሑፉ ለሚረጫቸው መርዞች ግን አንድ ቀን እርሱና የኢትዮጵያ ሕዝብ (በተለይም የትግራይ ሕዝብ) የሚወራረዱት ሒሳብ እንዳለ እኔም እሱም እናውቀዋለን።” Ztseat Saveadna Ananya, Yesterday at 2:45am.

በህወሃት/ኢህአዴግ ላይ ትችትና ነቀፌታ በሰነዘርኩ ቁጥር በተደጋጋሚ እኔ በዘረኝነት የሚከሱኝ እና የሚወቅሱኝ ሰዎች ብዙ ናቸው፡፡ ከላይ በተጠቀሰው ፅሁፍ ውስጥ ግን ስም ማጥፋት ብቻ ሳይሆን ዛቻና ማስፈራሪያ ጭምር የያዘ ነው፡፡ ይህ በጣም ከመደጋገሙ የተነሳ ምላሽ መስጠት በራሱ ሰልችቶኛል፡፡ ከሁለት አመት በፊት “ለጀርመን አምባሲ የፃፍኩትን ደብዳቤ መነሻ በማድረግ እነዚሁ ሰዎች ሲያካሂዱት ለነበረው ተመሳሳይ የስም ማጥፋት ዘመቻና ዛቻ በዝርዝር ምላሽ ሰጥቼ ነበር፡፡

በሀገራችን ፖለቲካዊ፣ ኢኮኖሚያዊና ማህበራዊ ጉዳዮች ላይ በተለያይ መድረኮች የሚደረጉ ውይይቶች ፅንፈኛ አቋም በሚያራምዱ ግለሰቦች ቁጥጥር ስር ወድቋል። በትክክለኛ መራጃና ዕውቀት ላይ የተመሰረተ ውይይት ለማድረግ የሚያስችል ምቹ ሁኔታ የለም። ይህ ዛሬ ላይ የተገለጠልኝ እውነት ሳይሆን በተለያዩ ድረገፆች ላይ ተከታታይ ፅሁፎች እንድፅፍ ያደረገኝ መሰረታዊ ምክንያት ነው። ለምሳሌ፣ በወቅቱ “አብዛኞቹ የሀገሪቱ የፖለቲካ ልሂቃን በጉዳዩ ላይ በሰጡት አስተያየት የሚያንፀባረቁት ሃሳብ ምን ይመስላል?” ብሎ ለመዳሰስ የሞከረ ሰው ምን እያልኩ እንደሆነ ይገነዘባል።

ምክንያቱም፣ በአብዛኞቹ ልሂቃን ሲሉት የነበረው ነገር፤ “ድሮስ የወያኔ ፖለቲካ፣… ሁሉንም ቦታ እነሱ የተቆጣጠሩት እንግዲህ፣…. ዉጪ ጉዳይ ብትሄድ ደግሞ ጉድ ታያለህ….” የሚል ቆይቶ በሚፈነዳ ቂምና ጥላቻ የታጨቁ ስሜት ሲያንፀባርቁ ነበር። እንዲህ ያለ ጥላቻና ቂም እንኳን አብሬው በኖርኩት የትግራይ ማህብረሰብ ላይ ቀርቶ፣ “መቼም – የትም – በማንም ላይ ቢሆን ይህ እንዲሆን አልፈቅድም።

በመጠየቅ እውነት ይገኛል፡፡ ባለመጠየቅ ግን ጥርጣሬና አለመተማመን ይሰፍናል። ከዚህ ደግሞ ጭፍን ጥላቻና ዘረኝነት ይወለዳል። ይኼ የእኔ የግል ስብዕናና የሕይወት መርህ ነው። 

እኔ ደግሞ፣ ከልጅነቴ ጀምሮ “ይሄ ነገር እንዴትና ለምን እንዲህ ሆነ?” ብዬ ከመጠየቅ ወደኋላ ብዬ አላውቅም። አስታውሳለሁ፣ የ14 ዓመት ልጅ እያለሁ በሆነ ጉዳይ ላይ እየተከራከርን ሳለ ድንገት በመሃል አመለጠኝና አባቴን መልስ የሌለው ጥያቄ ጠየኩት። ድንገት “እስኪ ከቻልክ በእግዚያብሄር እና በእየሱስ ክርስቶስ መካከል ያለውን ልዩነት ንገረኝ?” ስል ጠየኩት።
በወቅቱ አባቴ በጣም ተቆጣ! ከፊቱ እንድጠፋለት በግልምጫው አባረረኝ። ምን እንዳስቆጣው የገባኝ ግን ከብዙ አመታት በኋላ ነው። ለካስ አባቴ በእምነት ብቻ የተቀበለውን እውነት በምክንያት እንዲያስረዳኝ ነበር የጠየቅኩት። ስለዚህ፣ ምክንያታዊነት መርህ በዝርዝር ሊያስረዳኝ የማይቻለውን ጥያቄ በመጠየቄ ተበሳጨ፥ ተቆጣ፣ እኔም ያንን ጥያቄ መልሼ አላነሳሁበትም። እርግጥ ነው፣ ቁጣና ብስጭት ለጥያቄ መልስ የሚሆኑት በእውቀት ላይ የተመሰረተ ምላሽ መስጠት ሲሳነን ነው።

በፅሁፎቼ የማውቀውን በማካፈልና ከዚያም ከማገኘው የሞራል እርካታ በዘለለ አንድም ቀን የተለየ ጥቅም አግኝቼ አላውቅም። በተከታታይ ለማወጣቸው ፅሁፎች ክፍያ ጠይቄም ሆነ ተቀብዬ አላውቅም። እኔ በተለያዩ ድረገፆች ላይ ረጃጅምና ተከታታይ ፅሁፎችን መፃፍ የጀመርኩት ለግል ጥቅም ሳይሆን የማህብረሰቡ ግንዛቤ ለማዳበር የበኩሌን አስተዋፅዖ አበረክታለሁ በሚል እምነት ነው። ለዚህ ደግሞ “በተሳሳተ መረጃ ላይ የተመሰረተ የተዛባ አመለካከትን፣ ጭፍን ጥላቻና ዘረኝነት እታገላለሁ” የሚል መርህ ይዤ ነው የተነሳሁት። ይሄ ድንገት ዛሬ ላይ የተገለጠልኝ እውነት ሳይሆን ገና መፃፍ ስጀምር የነበረኝ አቋም ነው። ለዚህ ደግሞ የመጀመሪያዬን ፅሁፍ (Pdf) “aigaforum” ላይ ሳወጣ የሚከተለውን ጥያቄ በማንሳት ነበር፡-

“Of course, one cannot evade anti-conceptual arguments altogether as they are the reflections of a low level of comprehension on the subject. And this is archetypal to all underdeveloped nations where social and political problems are barely scrutinized in their entirety. …The political sphere is filled with men whose unthinking loyalty to their belief is what held the whole creaky system together. By and large, the nation’s politics is often framed by thugs who conventionally play the zero-sum game, … It seems idiosyncratic to Ethiopians that we are all thin-skinned to discuss political issues objectively. … Intellectuals also failed to boldly criticize the programs and/or scrutinize the activities of local political groups which makes them liable for the prevalence of the current ‘catch-22 politics’ in Ethiopia.”

ለጀርመን ኢምባሲ የፃፍኩትን ኢሜል መሰረት በማድረግ እኔን ዘረኛና ለትግራይ ህዝብ ጥላቻ እንዳለኝ አድርጎ ማሰብ ፍፁም ስህተት ነው። በእርግጥ ጥያቄዉን መጠየቄ ስህተት ሊሆን አይችልም። ምክንያቱም፣ በግምት የተሳሳተ ግንዛቤ እንዳልይዝ አድርጎኛልና። ከዚህ በተረፈ፣ የአንድን ፅሁፍ ሃሳብ በጭብጡ ሊመዘን ይችል ይሆናል። በአንድና ሁለት ፅሁፍ ግን የፀኃፊውን ሃሳብ፣ አስተሳሰብና አመለካከት ለመመዘን ይከብዳል። ምክንያቱም፣ አንድ ፅሁፍ የራሱ የሆነ ሃሳብ ሊኖረው ይችላል፣ ፅኃፊው ግን ሃሳብ ብቻ ሳይሆን አስተሳሰብ ነው ያለው።

በአንድ ፅሁፍ መልዕክት የፀኃፊውን አመለካከት መመዘን ስህተት ነው። በመሆኑም፣ በተለያየ አጋጣሚ፣ በማህበራዊ ድረገፆች ላይ ካወጣኋቸው ፅሁፎች ውስጥ የተወሰኑትን በመምረጥ ያለምንም ለውጥ እንደወረዱ አቅርቢያቸዋለሁ። እነዚህንና ሌሎች ፅሁፎቼን ካነበባችሁ በኋላ አሁንም ዘረኛና ጥላቻ አለብህ የምትሉኝ ከሆነ፣ ድፍረት አይሁንብኝና፣ “ዘረኛ” ያላችሁት እኔን ሳይሆን ራሳችሁን እንደሆነ አስቤ እተወዋለሁ። ሙሉ ፅሁፉን ለማንበብ ከዚህ በታች ያለውን ማያያዢያ በመጫን ፅሁፎቹን በPDF ማውረድ ይቻላል፦ “እኔና የጀርመኑ ኢምባሲ የሥራ ማስታወቂያ (Pdf)” 

​እያወቁ ማለቅ፡ የብሔር ግጭት ከበደሌ እስከ ሱማሌ  

syuome1“አንደኛ፡- በተጠቀሰው ቦታ ሲካሄድ የነበረ ሰላማዊ ስልፍ በተወሰኑ ግለሰቦች አፍራሽ ሚና ወደ ሁከትና ዘረፋ መቀየሩን እና የአከባቢው የፀጥታ ኃይሎች ሁኔታውን ለመቆጣጠር በወሰዱት እርምጃ የስምንት ሰዎች ሕይወት ጠፍቷል። ሁለተኛ፡- የፖለቲካ ንቅናቄውን ከፊት ከሚመሩት የኦሮሞ ወጣቶች (ቄሮዎች) ውስጥ የተወሰኑ ስነ-ምግባር የጎደላቸው ወጣቶች በአከባቢው የሚኖሩ የአማራና ትግራይ ተወላጆችን “ከሶማሌ ክልል ለተፈናቀሉ ወጎኖቻችን ገንዘብ አምጡ!” በማለት ያስገድዱ እንደነበር፣ ይሄ ችግር እየተደጋገመ በመሄዱ ምክንያት በተፈጠረ ግጭት ምክንያት ሦስት ሰዎች ሞተዋል፣ ሦስተኛ፡- የኦሮሞ ብሔር ተወላጅ ባልሆኑ አንዳንድ ግለሰቦች መኖሪያ ቤት ውስጥ የኦነግ ባንድራና የተለያዩ የጦር መሳሪያዎች ተገኝተዋል…” የሚል ነው። 

burned car

የብሔር (የቁጥር) ፖለቲካ 

ትላንት ማታ በኦሮሚያ ክልል ቡኖ በደሌ ዞን በሚገኙ በደጋ እና ጮራ ወረዳዎች በብሔር ላይ የተመሰረተ ጥቃት መፈፀሙን የሚገልፅ መረጃ በማህበራዊ ሚዲያዎች ላይ በስፋት ተለቅቆ ነበር። በእርግጥ እኔ መረጃው የደረሰኝ ማታ 4፡00 ላይ ስለነበር ትክክለኝነቱን ለማረጋገጥ አልቻልኩም። የኦሮሞ እና አማራ ሕዝብ መብት አቀንቃኝ የሆኑ ሁለት ግለሰቦች በተጠቀሱት ቦታዎች “በአማራና ትግራይ ብሔር ተወላጆች ላይ ጥቃት እየተፈፀመ ነው” በማለት ያወጡትን መረጃ በፌስቡክ ገፄ ላይ አጋርቼ ነበር። ይህን ተከትሎ ዛሬ ጠዋት ብዙ ሰዎች መረጃው ስህተት መሆኑንና በገፄ ላይ ማጋራት እንዳልነበረብኝ አስተያየት ሰጥተውኛል። ለዚህ ደግሞ የሚመለከታቸው የኦሮሚያና አማራ ክልል ኃላፊዎች የሰጡትን መግለጫ እንደ ማሳያ ጠቅሰውልኛል።

የኦሮሚያ እና የአማራ ክልል የኮሚኒኬሽን ጉዳዮች ፅ/ቤት ኃላፊዎች በየፊናቸው ባወጡት መግለጫ ከላይ በተጠቀሱት ቦታዎች በተነሳው ሁከትና ብጥብጥ የአስራ አንድ (11) ሰዎች ሕይወት መጥፋቱን ገልፀዋል። የኦሮሚያ ብሔራዊ ክልላዊ መንግስት የኮሚኒኬሽን ፅ/ቤት ኃላፊ አቶ አዲሱ አረጋ በፌስቡክ ገፃቸው ባወጡት መግለጫ መሰረት ከሟቾቹ ውስጥ ስምንቱ (8) የኦሮሞ ብሔር ተወላጆች ሲሆኑ ሦስቱ (3) ደግሞ የአማራ ብሔር ተወላጆች መሆናቸውን ገልፀዋል። በተመሳሳይ የአማራ ብሔራዊ ክልላዊ መንግስት የኮሚኒኬሽን ፅ/ቤት ኃላፊ አቶ ንጉሱ ጥላሁን ደግሞ ከላይ የተጠቀሰውን መረጃ ዋቢ በማድረግ በተጠቀሱት አከባቢዎች “በብሔር ላይ የተመሰረተ ጥቃት ተፈፅሟል” በሚል በማህበራዊ ሚዲያዎች ላይ የተለቀቀው መረጃ ስህተት መሆኑን ገልፀዋል።

ከላይ በፅኁፌ መግቢያ ላይ እንደተጠቀሰው ትላንት ማታ የኦሮሞና አማራ ሕዝብ መብት አቀንቃኞች ያወጡት መረጃ በደጋ እና ጮራ ወረዳዎች በብሔር ላይ የተመሰረተ ጥቃት መፈፀሙን የሚገልፅ ነው። ዛሬ ጠዋት ደግሞ የኦሮሚያና አማራ ብሔራዊ ክልላዊ መንግስት የኮሚኒኬሽን ፅ/ቤት ኃላፊዎች የሰጡት መግለጫ በዋናነት የብሔርተኛ ቡድኖች በማህበራዊ ሚዲያዎች ላይ የለቀቁት መረጃን ስህተት መሆኑን ለማረጋገጥ ያለመ መሆኑን መገንዘብ ይቻላል። ነገር ግን፣ በሁለቱ ወረዳዎች ላይ “በብሔር ላይ የተመሰረተ ጥቃት ተፈፅሟል-አልተፈፀመም” የሚለው አንባጓሮ የብሔር ፖለቲካ ቱርፋት ነው።

የሀገሪቱ የፖለቲካ ልሂቃንና የመንግስት ኃላፊዎች በጎሳ ፖለቲካ ውስጥ ተዘፍቀው የአስራ አንድ (11) ሰዎች ህልፈት እንደ ዋዛ የሚታለፍበት ደረጃ ላይ ደርሰናል። እንደ ብሔር ሳይሆን እንደ ሰው ሞትን በራሳችን ብናስበው የአስራ አንድ (11) ሳይሆን የአንድ (1) ሰው ሞት በቂ ነው። “በህግ ከተደነገገው አግባብ ውጪ ማንም ሰው ቢሆን በሕይወት የመኖር መብቱን ማጣት የለበትም” የሚለውን ሰብዓዊ መብት ለማክበርና ለማስከበር እንደ ሰው ማሰብ ይጠይቃል።

አሁን በሀገራችን ካለው ተጨባጭ ነባራዊ ሁኔታ አንፃር ሲታይ የብሔር ፖለቲካ ሰብዓዊነታችንን ከውስጣችን አሟጥጦ ጨርሶታል። የሰው ልጅ ሕይወት ክቡር መሆኑ ቀርቶ ቁጥር ብቻ ሆኗል። የሀገራችን የፖለቲካ ልሂቃንና ኃላፊዎች ለዜጎቻችን ሕይወት ዋጋና ክብር ከመስጠት ይልቅ በቁጥር ጨዋታ ማለፉን መርጠዋል። ለምሳሌ ለዚህ ፅሁፍ መነሻ የሆነው ክስተት ተመልከቱ። የአማራና ኦሮሞ የፖለቲካ ልሂቃን “በደጋ እና ጮራ ወረዳዎች በተፈፀመው ብሔር-ተኮር ጥቃት የአማራና ትግራይ ተወላጆች እየተገደሉ ነው” አሉ።

ይህን ተከትሎ የአማራና ኦሮሚያ ክልል የሥራ ኃላፊዎች “ከተገደሉት አስራ አንድ (11) ሰዎች ውስጥ ስምንቱ (8) ኦሮሞዎች ሲሆኑ አማራዎች ሦስቱ (3) ብቻ ናቸው” የሚል መግለጫ አወጡ። በተለይ የአቶ ንጉሱ ጥላሁን መግለጫ “ስምንት ኦሮሞዎች በተገደሉበት ሦስት አማራ መገደሉ በብሔር ላይ የተመሰረተ ጥቃት አለመኖሩን ያሳያል” የሚል አንድምታ አለው። እንደ እኔ፥ አንተ፥ አንቺ፥ እናንተ… በአጠቃላይ እንደ ማንኛውም ሰው የተሻለ ሕይወት የመኖር ተስፋና ጉጉት ያላቸው አስራ አንድ (11) ሰዎች ያለ አግባብ ተገድለዋል። እንደ ሀገር የተዘፈቅንበት የብሔር ፖለቲካ ግን ይህን አሳዛኝ ዜና ወደ “8 ± 3” የቁጥር ቀመር ቀይሮታል።

ከላይ እንደተገለጸው የሀገራችን የፖለቲካ ልሂቃን እና ኃላፊዎች በእንዲህ ያለ የብሔር (ቁጥር) ፖለቲካ ውስጥ ሆነው ሀገሪቱ ያለችበትን ነባራዊ ሁኔታ በግልፅ መገንዘብ አይችሉም። ሀገሪቷና ሕዝቦቿ የተጋረጠባቸውን የእርስ በእርስ ግጭትና አለመረጋጋት ከወዲሁ ተገንዝቦ አስቸኳይ መፍትሄ ለመስጠት ለእያንዳንዱና ለሁሉም የሀገሪቱ ዜጎች ሰብዓዊና ዴሞክራሲያዊ መብትና ነፃነት ዋጋና ክብር መስጠት ያስፈልጋል። ለዚህ ደግሞ በየትኛውም ቦታ የሚኖር የማንኛውም ብሔር ተወላጅ መብቱና ነፃነቱ ሲገፈፍ እንደ ሰው በሰውነት፣ እንደ ዜጋ በዜግነት፣ በእኔነት ስሜት መጠየቅና እውነታውን መረዳት፣ ችግሩ ዳግም እንዳይከሰት ዘላቂ መፍትሄ ሊሰጥ ይገባል።

ሦስቱ የሁከትና ብጥብጥ ኃይሎች 

በዚህ መልኩ ችግሩን በዘላቂነት ለመፍታት መነሻ ምክንያቶቹን በግልፅ መለየትና ማወቅ ያስፈልጋል። ከዚህ አንፃር፣ ከ2008 ዓ.ም ጀምሮ በምስራቅና ደቡብ ምስራቅ ኦሮሚያና ሶማሌ ክልል አጎራባች ቦታዎች ለተከሰተው ግጭትና አለመረጋጋት እና ሰሞኑን በሰሜንና ደቡብ ኦሮሚያ ለታየው አመፅና ሁከት፣ እንዲሁም በ2008 ዓ.ም መጨረሻ ላይ በአማራ ክልል ሰሜን ጎንደር ዞን በአማራና ትግራይ ተወላጆች መካከል፣ እና ሰሞኑን ደግሞ በኦሮሚያ ክልል ቡኖ በደሌ ዞን በአማራና ኦሮሞ ተወላጆች መካከል ለተፈጠረው ግጭትና አለመረጋጋት መንስዔዎች ተመሳሳይ ናቸው።

በአጠቃላይ በተለይ ባለፉት ሁለት አመታት በተለያዩ የሀገሪቱ አከባቢዎች ለዘመናት በአብሮት በኖሩ ብሔሮች፥ ብሔረሰቦችና ሕዝቦች መካከል ለተከሰቱትና ወደፊት ለሚከሰቱት ግጭቶችና አለመረጋጋቶች፣ እንዲሁም በሰውና ንብረት ላይ ለደረሰው ጉዳት መነሻ ምክንያቱ የሦስት ፖለቲካ ኃይሎች እንቅስቃሴ ነው። እነዚህ ሦስት የፖለቲካ ኃይሎች፤ አንደኛ፡- የኢህአዴግ መንግስት፣ ሁለተኛ፡- የመብት አቀንቃኞች (Activists)፣ እና ሦስተኛ፡- ሦስተኛው ኃይል (The third Power) ናቸው።

1ኛ) የኢህአዴግ መንግስት

ከ2008 ዓ.ም ጀምሮ በማወጣቸው ተከታታይ ፅሁፎች የኢህአዴግ መንግስት ከተለያዩ የሕብረተሰብ ክፍሎች ለሚነሳው የመብትና ነፃነት ጥያቄ ተገቢ ምላሽ ከመስጠት ይልቅ በኃይል ለማፈን የሚያደርገው ጥረት በሀገሪቱ ለሚታየው የፖለቲካ አለመረጋጋት ዋና ምክንያት ነው። የኢህአዴግ መንግስት የዜጎችን የእኩልነት፥ ነፃነትና ፍትሃዊ ተጠቃሚነት ጥያቄን ተቀብሎ ምላሽ ከመስጠት ይልቅ የፖለቲካ መሪዎችን፣ ጋዜጠኞችን፣ የመብት ተሟጋቾችን፣ እንዲሁም ለተቃውሞ አደባባይ የወጡ ዜጎችን ለሞት፥ እስራት፥ ስደትና እንግልት ሲዳርግ የተቃዋሚ መሪዎችና የመብት ተሟጋቾች ህዝባዊ እምቢተኝነት ን (civil disobedience) በስፋት ማቀንቀን እንደጀመሩ ይታወሳል። ባለፉት ሦስት አመታት በኢትዮጲያ እየታየ ያለው ሕዝባዊ እምቢተኝነት በደቡብ አፍሪካ በነበረው የአፓርታይድ ስርዓት እ.አ.አ. ከ1984 ዓ.ም ጀምሮ ባሉት ሦስት ያጋጠመ ፖለቲካዊ ችግር ነው።

2ኛ) የመብት አቀንቃኞች 

አብዛኞቹ የኢትዮጲያ የፖለቲካ ልሂቃንና የመብት አቀንቃኞች ባለፉት ሦስት አመታት በተለይ የኦሮሞና አማራ ሕዝብ ለኢህአዴግ መንግስት ፍፅሞ ተገዢ እንዳይሆን ያላሳለሰ ጥረት አድርገዋል። በዚህ ምክንያት ከ2008 ዓ.ም የመጨረሻ ወር ላይ የሁለቱ ክልሎች አብዛኛው አከባቢ ነዋሪዎች በአመፅና ተቃውሞ ከኢህአዴግ መንግስት ቁጥጥር ውጪ መሆናቸው ይታወሳል። ዛሬ በኢትዮጲያ እየታየ ያለው ሕዝባዊ እምቢተኝነት  በደቡብ አፍሪካ ከነበረው የፀረ-አፓርታይድ ትግል ጋር ፍፁም ተመሳሳይ ነው። በደቡብ አፍሪካ የነበረው የአፓርታይድ አገዛዝ እ.አ.አ. በ1986 ዓ.ም የአስቸኳይ ግዜ አዋጅ ሲያውጅ፣ የኢህአዴግ መንግስት በ2009 ዓ.ም መጀመሪያ ላይ የአስቸኳይ ግዜ አዋጅ አውጇል። በሁለቱም አጋጣሚዎች የአስቸኳይ ግዜ አዋጅ ዘላቂ መፍትሄ ሊሆን አልቻለም። በደቡብ አፍሪካ 1987 ዓ.ም (እ.አ.አ.) የታየውና ዘንድሮ በኢትዮጲያ እየታየ ያለው አንድና ተመሳሳይ ነው፥ እሱም፡- ሕዝባዊ እንምቢተኝነቱ እየተጠናከረ ሄዶ ከመንግስት የማስተዳደር አቅም በላይ (unmanageable) እየሆነ መጣ።

3ኛ):- ሦስተኛው ኃይል

ከላይ እንደተገለፀው ድሮ በደቡብ አፍሪካ የአፓርታይድ ስርዓት የሆነው ዘንድሮ በኢትዮጲያ እየሆነ ካለው ጋር ፍፁም ተመሳሳይ ነው። በአንድ በኩል መንግስታዊ ስርዓቱ የሕዝቡን የመብትና ነፃነት ጥያቄ በኃይል ለማፈን ጥረት ሲያደርግ፣ በሌላ በኩል በእምቢተኝነት  ሕዝቡ ከመንግስት ቁጥጥር ውጪ እየሆነ መጣ። ይህን ተከትሎ፣ በሁለቱም ሀገራት የመከላከያና ድህንነት ኃላፊዎች በሚስጥር “ሦስተኛው ኃይል” (The third Force) የተባለ ፀረ-ለውጥ የሆነ የሕቡዕ ድርጅት አቋቋሙ። ይህ ቡድን በደቡብ አፍሪካ “KwaZulu Natal” በተባለው ክልል የፈጠረው የእርስ በእርስ ግጭት ዛሬ በኦሮሚያ ክልል በተለያዩ ብሔር ተወላጆች መካከል እየተፈጠረ ካለው ግጭት ጋር አንድና ተመሳሳይ ነው። የደቡብ አፍሪካ አፓርታይድ ስርዓት በተለያዩ ብሔሮች መካከል የአርስ-በእርስ ግጭት በመፍጠር የነጮች የበላይነትን ለማስቀጠል ካደረገው ጥረትና ካስከተለው ውጤት በመነሳት ሀገራችን ኢትዮጲያ ወደየት እየሄደች እንደሆነ በቀላሉ መገመት ይቻላል።

እያወቁ ማለቅ፡ ከበደሌ እስከ ሶማሌ

ከላይ የተጠቀሱት የፖለቲካዊ ኃይሎች በተለያዩ የሀገሪቱ አከባቢዎች ለሚታየው ግጭትና አለመረጋጋት ያላቸውን አሉታዊ ሚና በግልፅ ለመረዳት እንዲያግዘን ትላንት በኦሮሚያ ክልል ቡኖ በደሌ ዞን በሚገኙ በደጋ እና ጮራ ወረዳዎች የተከሰተውን ግጭት እንደ ማሳያ ወስደን እንመልከት። ብዙ ሰዎች ትላንት የኦሮሞና አማራ የመብት አቀንቃኞች በማህበራዊ ሚዲያዎች ላይ የለቀቁትና እኔም በፌስቡክ ገፄ ላይ ያጋራሁት መረጃ ስህተት መሆኑን እንደገለፁልኝ በፅሁፉ መግቢያ ላይ ገልጬያለሁ። በእነዚህ ሰዎች ድጋፍ ችግሩ በተፈጠረበት አከባቢ የሚኖሩ ሰዎች ጋር ስልክ በመደወል ጉዳዩን ለማጣራት ጥረት አድርጌያለሁ። ሁኔታውን በአካል ተገኝተው ከታዘቡትና ሁኔታውን በቅርበት ከሚከታተሉ የአከባቢው ተወላጆች ያገኘሁት መረጃ፡-

“አንደኛ፡- በተጠቀሰው ቦታ ሲካሄድ የነበረ ሰላማዊ ስልፍ በተወሰኑ ግለሰቦች አፍራሽ ሚና ወደ ሁከትና ዘረፋ መቀየሩን እና የአከባቢው የፀጥታ ኃይሎች ሁኔታውን ለመቆጣጠር በወሰዱት እርምጃ የስምንት ሰዎች ሕይወት ጠፍቷል። ሁለተኛ፡- የፖለቲካ ንቅናቄውን ከፊት ከሚመሩት የኦሮሞ ወጣቶች (ቄሮዎች) ውስጥ የተወሰኑ ስነ-ምግባር የጎደላቸው ወጣቶች በአከባቢው የሚኖሩ የአማራና ትግራይ ተወላጆችን “ከሶማሌ ክልል ለተፈናቀሉ ወጎኖቻችን ገንዘብ አምጡ!” በማለት ያስገድዱ እንደነበር፣ ይሄ ችግር እየተደጋገመ በመሄዱ ምክንያት በተፈጠረ ግጭት ምክንያት ሦስት ሰዎች ሞተዋል፣ ሦስተኛ፡- የኦሮሞ ብሔር ተወላጅ ባልሆኑ አንዳንድ ግለሰቦች መኖሪያ ቤት ውስጥ የኦነግ ባንድራና የተለያዩ የጦር መሳሪያዎች ተገኝተዋል…” የሚል ነው። 

ከዚህ በመቀጠል ይህን መረጃ ከላይ ከተጠቀሱት ሦስት ፖለቲካዊ ኃይሎች ጋር አያይዘን እንመልከት። ባለፉት ሦስት አመታት የሀገራችን የመብት አቀንቃኞች በአብዛኛው የሀገሪቱ አከባቢዎች ህዝባዊ እምቢተኝነት  (civil disobedience) እንዲሰፍን ያላሳለሰ ጥረት አድርገናል። ሰሞኑን በደጋ እና ጮራ ወረዳ ነዋሪዎች ለተቃውሞ አደባባይ የወጡበት አግባብ ለዚህ ማሳያ ነው። በብዙሃኑ እምቢተኝነት፣ በፀጥታ ኃይሎች ቸልተኝነት እና በጥቂቶች ወጣቶች ስርዓት አልበኝነት ላይ “ሦስተኛው ኃይል” ጋዝ አርከፍክፎ ክብሪቱን ሲጭር ሰላማዊ የነበረው የተቃውሞ ሰልፍ ወዲያው ወደ ሁከት፥ ብጥብጥና እንዲሁም ብሔር-ተኮር ጥቃትና ግጭት ተቀየረ። በዚህ ምክንያት የአስራ አንድ ሰዎች ሕይወት ጠፋ።

ዛሬ በበደሌ የሆነው በሰሜን ሸዋ ያየነው፣ በሶማሌ ክልል የሆነው ቀጣይ ነው። በቃ…”እያወቁ ማለቅ” ማለት ይሄ ነው። መነሻችን ይሄ ሆኖ መድረሻችን ደግሞ ዕልቂት ነው። የአፓርታይድ ስርዓት ደቡብ አፍሪካን ለአርባ አመታት ሲያስተዳድር ከገደላቸው ጥቁር ደቡብ አፍሪካዊያን በላይ በዚህ ቀመር አማካኝነት በአራት አመት አፍሪካ (እ.አ.አ. ከ1990 – 1994 ዓ.ም) ውስጥ ብቻ 14,000 ሰዎችን  ተገድለዋል። አዎ…መድረሻችን እንዲህ ያለ የእርስ በእርስ ዕልቂት ነው

ethiothinkthank  Seyoum Teshome

የሀገራችን አራት ዓይነት ሰዎች

4 eyed

የኦሪት ዘፍጥረት መጽሐፍ ሰው በእግዚአብሔር አምሳል እንደተፈጠረ ይናገራል፡፡ የነገረ ሃይማኖት መምህራን ደግሞ ሰው “አእምሮ፣ ለብዎ” (እውቀትና ማስተዋል) ካላቸው ፍጥረታት ሁለተኛው ነው ይላሉ፡፡ የመጀመሪያዎቹ እውቀትና ማስተዋል ያላቸው ፍጡራን መላእክት ናቸው፡፡ ሰው ከመላእክት የሚለየው በሥጋ መዋቲ (ሟች) ስለሆነ ነው፡፡ በነፍሱ ኅያውነት መላእክትን፣ በሥጋው መዋቲነት ደግሞ እንስሳትን ይመስላል፡፡ በመሆኑም ሰው በመላእክትና በእንስሳት መካከል ያለ ፍጡር ነው፡፡ እንስሳት እንደመላእክትና እንደሰው እውቀትም ሆነ ማስተዋል የላቸውም፡፡ ከመላእክትም ሆነ ከእንስሳት የሚለየው ግን በእግዚአብሔር አምሳል ስለተፈጠረ ነው፡፡ እግዚአብሔር መላእክትንም ሆነ እንስሳትን ሲፈጥር “ኑ፤ … በአርአያችን እንደምሳሌያችን እንፍጠር” አላለም፡፡ እንዲህ ዓይነት ክብር ያለው ሰው በተግባሩ ከክብሩ ሲወርድ ግን እንዲህ ተባለለት፡- “ሰው ክቡር ሆኖ ሳለ አላወቀም፤ እንደሚጠፉ እንስሳት መሰለ፡፡” እንስሳትን መሰለ ማለት እውቀትና ማስተዋል ተነሣው ማለት ነው፡፡

ይህ ብቻ አይደለም፡፡ ክቡር ከበደ ሚካኤል በ“ታሪክና ምሳሌ” መጽሐፋቸው
“በሰዎች መካከል ሰካራሞች ሞልተው፣
እንስሳትስ መቼም አይሰክሩ ጠጥተው፡፡” በማለት “ሰው ከእንስሳ ያንሳል” ብለው ይሞግታሉ፡፡ እውነት ይመስላል፡፡ ሰው ይሰክራል፤ እንስሳት ግን ጠጥተው አይሰክሩም፡፡ ከእንስሳት በተለየ ሰዎች ግን ሰካራሞች ነን፡፡ ሰካራምነታችንም ሆነ ጭምትነታችን የሚገለጸው ደግሞ በሥራችን ነው፡፡ በየትኛውም ቦታ ያሉ ሰዎች ከሚሠሩት ሥራ የተነሣ በአራት ይከፈላሉ፡፡

የመጀመሪያዎቹ ክፋትን አውቀው የሚሠሩ ናቸው፡፡ ክፋት ተፈጥሯዊ አይደለም፡፡ ይህም ማለት ሰው ከክፋት ጋር አልተፈጠረምና አንድ ሰው ክፋትን በኑሮው ይለምዳል እንጂ ይዞት አይወለድም፡፡ ለሰው ልጆች ክፋትም ሆነ ደግነት የሚማሩትና የሚለምዱት ብቻ ነው፡፡ የክፋታቸው ደረጃ ከፍ ያለ ሰዎች የክፋት አስተማሪዎች ስለሚሆኑ ክፋትን አውቀው፣ እቅድ አውጥተው፣ ስትራቴጂ ነድፈው የሚሠሩ ናቸው፡፡

ሁለተኛዎቹ ደግሞ የእነዚህ ሰዎች ተማሪዎች ናቸው፡፡ መምህሮቻቸው ክፋትን አውቀው በዓላማ ሲሠሩና ሲያስተምሩ እነርሱም ክፋትን ሳያውቁት ይማራሉ፤ ይለምዳሉ፡፡ በጎነትም ሆነ ክፋት የሚለመዱ ነገሮች ናቸውና፡፡ የክፉዎች ደቀ መዛሙርት ከመምህሮቻቸው ክፋትን እየተማሩ መሆናቸውን አይገነዘቡም፡፡ ሳያውቁት ግን ክፉዎች በዓላማ የሚያስተላልፉላቸውን የክፋት መልእክት “ላይክ” እና “ሼር” ያደርጋሉ፡፡ ቀስ እያሉ በክፋት ሲያድጉ ደግሞ ራሳቸውም የክፋት አሠልጣኞች ሆነው ያርፉታል፡፡

የmiያጽናናው ነገር ግን ደግነትን አውቀውትም ባይሆን ሲሠሩት የሚገኙ ሰዎች መኖራቸው ነው፡፡ እነዚህ ሦስተኛዎቹ ምድቦች ናቸው፡፡ ከላይ ያየናቸው ሰዎች ክፋትን ሳያውቁት እንደሚሠሩት ሁሉ እነዚህ ደግሞ ደግነትን ከመምህሮቻቸው ሳያውቁት ይለምዱታል፡፡ ምሳሌ የሚሆናቸው ሰው ይፈልጋሉ፡፡

አራተኛዎቹ ሰዎች ደግነትን አውቀው፣ አቅደውና አልመው የሚሠሩ ናቸው፡፡ እነርሱ ለልጆቻቸው የሚያደርጉትን ለልጅ እንደሚደረግ ብቻ አያስቡትም፡፡ ማንኛውም የሀገር መሪ የሚገኘው ከቤተሰብ ስለሆነ ልጆቻቸውን ሲመግቡም ሆነ ሲያለብሱ፣ ሲyaስተምruም ሆነ ሲያናግሩ በዓላማ ለሀገር ግብዓት እንዲሆኑ በማድረግ ነው፡፡ ደግነትን በዓላማ የሚሠሩ ሰዎች ሀገር ማለት የቤተሰቦች ስብስብ መሆኑን ይረዳሉ፡፡ ባልና ሚስት ከልጆች ጋር ቤተሰብን፣ ቤተሰብ ማኅበረሰብን፣ ማኅበረሰብ ሀገርን እንደሚገነባ ስለሚረዱ ሁሉም ተግባራቸው ጥንቃቄን የተመላ ነው፡፡ በየደረጃው እየተመለከቷቸው የሚማሩ መኖራቸውን ስለሚረዱ ሲናገሩም ሆነ ሲሠሩ ለትውልድ አስበው ነው፡፡

በአጠቃላይ ሀገር የምትጎዳው ክፋትን አውቀው የሚሠሩም ሆነ ሳያውቁት የክፋት አስፈጻሚዎች የሆኑ ሰዎች ሲበዙ ነው፡፡ በተቃራኒው ሀገር የምትበለጽገው፣ ሕዝብ ሰላም ውሎ ሰላም የሚያdረው ደግነትን በዓላማ እየሠሩ ደጋግን የሚያበዙ ሰዎች ሲኖሩን ነው፡፡

በመሆኑም በያለንበት የሕይወት ዘርፍ ደጎች ለመሆን ደጎችንም ለማውጣት እንጣር፡፡ ደግነትም ሆነ ክፋት የሚለመዱ መሆናቸውን አንርሳ፡፡ ሳናውቀው ክፋትን ለምደን ክፉዎች ከመሆን ይሰውረን፡፡ በሀገራችን እየሆነ ያለው ነገር ሁሉ አውቀንም ሆነ ሳናውቀው ለምደን የምንሠራው ሥራ ውጤቶች ናቸው፡፡ ለመሆኑ እያንዳንዳችን ከአራቱ የትኞቹን ነን?

ደግ ደጉን ያስመልክተን፤ አሜን!

Minwagaw Temesgen    ጥቅምት 12/2010 ዓ.ም

የኢት. ስ.ፌ, በአውሮፓ ሮም ላይ ተዘርፏል? በአምስተርዳም ከተማ የተካሄደው አመታዊው የቦርድ አባላት ስብሰባ ጥያቄውን ይመልሳል

ካለፈው ኦገስት ወር ጀምሮ እጅግ ተጋንኖ ሲወራ የነበረ ጉዳይ ነው። ፌዴሬሽኑ ሮም ላይ ተዘርፏል። ይህንን “ዝርፍያ” ልዩ ያደረገው በቅንብር እና በጥናት የተሰራ ነው የሚሉት ጥቂት አልነበሩም። ከውጭ የሚወራው እና የሚጻፈው ነገር ብዙ ነው። ፌዴሬሽኑ እንዴት እና ለምን ተዘረፈ? የሚለው ጥያቄ ግን ምላሹ ከመላ ምት ያላለፈ አልነበረም። ቅዳሜ፣ 14 ኦክቶበር 2017 በአምስተርዳም ከተማ የተካሄደው አመታዊው የቦርድ አባላት ስብሰባ ይህንን እንቆቅልሽ የፈታው ይመስላል። በእለቱ ከሳሽ እና ተከሳሽ በተገኙበት፤ ጉዳዩን በግልጽ ለመወያየት ተችሎ ነበር። ካሜራችን ሂደቱን በድምጽና ምስል ይዞታል። (ቭድዮውን ይመልከቱ Part 1)

የኢትዮጵያውያን ስፖርት እና ባህል ፌዴሬሽን በአውሮፓ (ኢ.ስ.ካ.ፌ) ባለፈው ቅዳሜ፣ 14 ኦክቶበር 2017 አመታዊውን የቦርድ ስብሰባ በአምስተርዳም ከተማ አድርጎ ነበር። ከ 21 ክለቦች የተውጣጡ 45 አባላት የተሳተፉበት ይህ ስብሰባ አራት አጀንዳዎች ላይ የተወያየ ሲሆን፣ አንድ ቀን ከፈጀው ከዚህ ውይይት በኋላ አዲስ የስራ አስፈጻሚ ኮሚቴ መርጧል። በ2018 እና 2019 አዘጋጅ ሃገሮችም ታውቀዋል። በዚህም መሰረት በ2018 ስቱትጋርት – በ 2019 ደግሞ ዙሪክ በክለብ ደረጃ ፌስቲቫሉን ከዘጋጁ በኋላ – የማዘጋጀቱን ሃላፊነት ፌዴሬሽኑ መልሶ ይወስዳል። ላለፉት ሁለት አመታት በሆላንድ እና በሮም በፌዴሬሽኑ ሃላፊነት የተካሄዱት ዝግጅቶች እንደተጠበቀው ውጤታማ ባለመሆናቸው ለመጭው ሁለት አመት የአዘጋጅነቱን ሃላፊነት አዘጋጅ ሃገር ክለቦች እንዲወስዱ ጉባኤው ወስኗል። የ2017ቱ የሮማ ዝግጅት ብዙ አወዛጋቢ ነገሮች ነበሩበት።

ከዝግጅቱ በኋላ የተወሰኑ ግለሰቦች የተሰራበትን ገንዘብ ይዘው መጥፋታቸው በስፋት ሲወራ መሰንበቱ ይታወሳል። የፌዴሬሽኑ አመራር አባላት፣ ዮሃንስ መሰለ ፣ ግርማ ሳህሌ፣ ከበደ ሃይሌ፣ እና ኢብራሂም ገንዘቡ እንዴት እንደተወሰደ እና እነሱም ሊደርስ ከነበረው ችግር እንዴት እንዳመለጡ ተናግረዋል። በወቅቱ በዚያ ስፍራ የነበረው ጥሩ ያልሆነ ድባብ እና ወሬ የነበረው አማራጭ ስፍራውን ለቅቆ ማምለጥ እንደነበር ቢገልጹም፣ ያረፉበት ሆቴል ጭምር ያልታሰቡ ክስተቶችን ተጋፍጠዋል። ሆቴል የክፍላቸው በማስተር ቁልፍ እንደበረበሩባቸውም ተናግረዋል።

የዝግጅቱ አስተባባሪ ከነበሩት ውስጥ አንድነት (ቀዮ) እና ፍራንሲስኮ በአምስተርዳም ተገኝተው በዚህ ጉዳይ ላይ ማብራርያ ሰጥተዋል። የተባለውን ገንዘብ መውሰዱን ቀዮ ያመነ ሲሆን፣ ለዚህ ድርጊትም ምክንያት እንዳለው ይገልጻል።

ጉባአኤው በአጀንዳው ላይ ሰፊ ውይይት ካደረገ በኋላ፣ በፌዴሬሽኑ እና በእነ ፍራንሲስኮ የቀረቡትን የፋይናንስ ዘገባ በገለልተኛ አካል እንዲጣራ ወስኗል። ከጣልያን ሮቤርቶ፣ ከሆላንድ ክንፉ አሰፋ እና ከኮለን ተስፋዬ ጉዳዩን መርምረው ለአጠቃላይ ጉባኤ እንዲያቀርቡ ተመርጠዋል።

ውድ ግዜያቸውን፣ ጉልበታቸውን ፣ ክህሎታቸውን እና ገንዘባቸውን በነጻ ሲያፈስሱ የቆዩ የአመራር አባላት ሃላፊነታቸውን በጨዋነት አስረክበዋል። እጅግ አስቸጋሪ ጉዞ እንደተጓዙ ግልጽ ቢሆንም ትእግስታቸው ግን የሚደነቅ ነበር። ጉባኤውም የቀድሞውን አመራር አባላት በከፍተኛ ምስጋና ካሰናበታቸው በኋላ 9 አባላት ያሉበት አዲስ ስራ አስፈጻሚ ኮሚቴ መርጧል። አዲሶቹ የአመራር አባላት የሚከተሉት ናቸው።

አሳዬ ከኖርዌይ (ሊቀ መንበር)
ነቢዩ ሰቆጣው ከፍራንክፈርት
ተስፋዬ ከኮለን (ዋና ጸሃፊ)
ዳናኤል ከስዊዝ
አፈወርቅ አዘበርሊን
መስፍን ከስቱትጋርት
ፋሲል ከካታንጋ – ለንደን
ሮቤርቶ ከሮማ
ቴዲ ከቤልጅየም
ብርሃኑ ክስዊድን (ገንዘብ ያዥ)

(ክንፉ አሰፋ)

ብርቱካን ዝም ያላችው ለምንድን ነው ?

birtukan

Image- Ethiopia frees opposition leader Birtukan Mideksa | World news | The Guardian

ብርቱካን ሚደቅሳ ለትግሉ ብዙ ዋጋ የከፈለች እህት ናት። በወህኒ ብዙ ጉዳት ደርሶባታል። የአካልና የስነ-ልቦና። በአክብሮት ለኢትዮጵያ ህዝብ ደብዳቤ ጽፋ ላልተወሰነ ጊዜ ወደ ፖለቲካው እንደማትገባ አሳውቃ ነው ኑሮዋን በዉጭ አገር ያደረገችው። ሕዝብን ደጋፊዎች አላምታታችም። አልዋሸችም። አላጭበረበረችም። አንዳንዶች እንዳደረጉት።፡

ይች እህት መድረክ፣ ክብር ፣ ዝናን ፣ ጥቅምን የምትፈልግ ቢሆን ኖሮ እመኑኝ በየቦታው እናገኛት ነበር። ግን ልጅቷ ትልቅ ሰው ናት። ጨዋ ናት። የማታደረገውን ባዶ ተስፋ ለሕዝብ መስጠት የማትፈለግ ናት። ባዶ ፕሮፖጋንዳ የማይመቻት ናት። ልታይ፣ ልታይ የማትል ናት።

በጭካኔ ነበር ሕወሃቶች በወህኒ ሲያሰቃዩአት የነበረው። ለስድስት ወራት ጨለማ ቤት ውስጥ አስቀምጠው የስነ ልቦና ቶርቸር ፈጽመዉባታል። ይሄን ሁሉ ያደረሰቡታ ሰዎች መሪ፣ መለስ ዜናዊ፣ ሲሞት ግን፣ “እንኳን እግዚአብሄር ደፋው” አላለችም። በዚያ እድሜው በማለፉ ሐዘኗን ነው የገለጸችው። እርሱ ልክ እንደ ሌሎች የሕወሃት ጎዶቹ ጨካኝ የነበረ ቢሆንም እርሷ ግን ለጭካኔ የሰጠጭው መልስ ርህራሄ ሐዘኔታን የተሞላ ነበር።

ብርቱካን ሚደቅሳ ከደረሰባት ጉዳት እያገገመች፣ በእውቀት በትምህርት ራሱን እያሳደገች ፣ ልጇን እያሳደገች እንዳለ እንሰማለን። ጠንክራ፣ በአካልም በመንፈስም ዝግጁ ሆና፣ የመፍትሄ ሐሳቦችን ይዛ ፣ በፊት ከነበራት ብስለት፣ ወኔ፣ ጥበብ ሁለት ሶስት እጥፍ ጨምራ ብትመጣ ምንም ጥርጥር የለኝም የኢትዮጵያ ህዝብ፣ ፈረንሳዮች ጆን ኦፍ አርክን እንደተከተሉ ይከተላት ነበር።

የብርቱካን ሚደቅሳ ፖለቲካ የፍቅር፣ የአንድነት የዘመነ ፖለቲካ ነው። ለአገራችን ብቻ ሳይሆን ለአፈሪካም ሁሉ የሚያስፈልገው ይሄው ነው።

ብርቱካን ወደ ፖለቲካው ትመለሳለች ወይ ለሚለው በርግጠኝነት መልሴ አዎን ነው ። ለምን “እየተማራች እንደሆነ፣ አገሯንና ሕዝቧ እንደምታገለግል” ሃረቫርድ ተማሪ የነበረች ጊዘ ነገራኝም ስለነበረ። ሌላው ትልቁ ጥያቄ “መቼ ነው የምትመለሰው ? ” የሚለው ነው። ያንን ደግሞ እርሷ በሂደት የምትወስነው ይሆናል።

ሆኖም ግን ተያይዞ ሌላ ጥያቄ መጠየቅ አለበት ባይ ነኝ። “ለብርቱካን የፍቅር፣ የአንድነት፣ የኢትዮጵያዊነት ፖለቲካ ኢትዮጵያዉያን ልባችን የተከፈተ ነው ወይ ?” የሚለው ነው። ምን አልባት ብርቱካን ዳር ይዛ የቆመችው፣ እርሷ የምታምንበት የፍቅር ፖለቲካን ማራመድ በኢትዮጵያ ውስጥ አስቸጋሪ ሆኖ ተሰምቷውትም ይሆናል። አሁን ሁሉም ነገር ትግሬ፣አማራ፣ ኦሮሞ በሚባለበትና የዘር ፖለቲክ በከረረበት ወቅት፣ በሰው ውስጥ እልህና bitterness በጨመረበት ወቅት የፍቅርን እና የአንድነትን ፖለቲካ የሚያራግቡ የሚተርፋቸው ስድብና ዉግዘት በሆነበት ወቅት የኢትዮጵያ ፖለቲካ አስቸጋሪ ነው የሚሆነው።

ሌላ ደግሞ የፖለቲክ ክህደቱ ፣ “ከማን ጋር ነ የምንታጋለው?” የሚያስብል ነው። ብዙ አሉ ለጥቅምና ለገንዘብ ብለው ወደ ፖለቲካው የሚጠጉ። ለጥቅም ብለው የፓርቲያቸውን የአገርንና የሕዝብ ጥቅም አደጋ ላይ የሚጥሉ። “ከሃላፊነታችን ከተነሳን፣ ሌሎች ስራዉን እስከሰሩ ድረስ ችግር የለዉም” የማይሉ፣ ከሃላፊነታቸው በመነሳታቸው “ጥቅም ይቀርብናል፡፤ ለምን መሪ አልሆንም” ብለው የሚካሰሱ፣ በጎን አንጃ የሚፈጥሩ፣ ፓርቲን የሚከፍሉ የሚረብሹ የፖለቲካ ወሮበሎች ብዙ ናቸው። ይሄን=ም አንዳንዴ ትሩ ሰዎችን የሚያርቅ ነው።

ለማንኛውም ግን እንደዚያም ቢሆን፣ ጥሩ ሰው መቼ ቢሆን ተስፋ ቆርጦ ዝም ማለት የለንበትም። ለወሮበላውናለጫርበርባሪው መጫወቻና መቀለጃ የሚኮነው እኮ integrity ያላቸው ጥሩ ሰዎች ፖለቲካው በመሸሻቸው ነው።

እህት ብርቱካን የፍቅር ፖለቲካዋን ይዛ ትመጣ ዘንድ አበረታታለሁ። ከመጣች ሌላው ቢቀር እኔ ብቻዬን እከተላታለሁ። አንድ፣ ሁለት እያልን ፍቅርንም አንድነትን ኢትዮጵያዊነትን እየሰበክን፣ አገራችንን ለማዳን የድርሻችንን እንወጣለን።

# ግርማ_ካሳ

የዐመጸኛ አፍ ጥልቅ ጉድጓድ ነው – መ. ምሳሌ 22- ቁ. 14

ሰብአዊ መበቶችን በመጣስ፣ ግፍ በመፈጸምና አፈናን በማጠናከር እደሜ የሚሸምት የአገዛዝ ሥርዓት የእያንዳንዱን ሰው መንፈሳዊና አካላዉ ጥንካሬ የማዳከም፣ ቅስምን የመስበርና ፍርሃትን የማንገስ ከፍተኛ አቅም እንዳለው ሁሉ በብሶት የሚወለዱ፣ እምቢኝ ለግፈኞች፣ እምቢኝ ለአንባገነኖች፣ እምቢኝ ለነጻነቴ የሚሉ መንፈሰ ጠንካራ ጀግኖችንና ታጋዮችንም ይወልዳል:: የአለማችን ስመ ጥርና ዘመን የማይረሳቸው የነጻነት ታጋዮች እነ ማህተመ ጋንዲ፣ ማርቲን ሉተር ኪነግ፣ ማንዴላ፣ ኡንግ ሳን ሱ ኪ እና ሌሎችም ብዙዎች የፈለቁት በብሶት ከተሞላ፣ ጭቆና ካንገሸገሸውና በአፋኝ ሥርዓት ከታመቀ ማኅበረሰቡ ጉያ ነው:: አንድን ማኅበረሰብ በአፈሙዝ፣ በሕግና በገንዘብ ኃይል ጭፍሎቆና አፍኖ ማቆየት የሚቻለውም ለተወሰነ ጊዜ ብቻ መሆኑን የእነዚህ ታጋዮች ገድልና የአለም ታሪክም ይመሰክራል:: አንድ ሕዝብ በላዩ ላይ ገዢዎች እየተፈራረቁበት ረዘም ላለ ጊዜ በአገዛዝ ሥርዓት ሥር ሊቆይ ይችል:: ይሁንና እድሜ ልክ የገዛ አፋኛ ሥርዓት ግን የለም:: ሥርዓቱም እንደ ድርጅት፣ ሹማምንቱም እንደ ሰው የጉብዝና እድሜያቸው የተወሰነ ነው:: የአፈናን ስልት በመለዋወጥና ሸምቀቆውን በማጥበቅም እድሜን ማራዘም የሚቻል ቢመስልም በተቃራኒዉ ውድቀትንም ያፋጥናል:: ግፉ እየበረታና የመብት ጥሰቱም መረን እየለቀቀ በሄደ ቁጥር የሕዝብ ትእግስት ይሟጠጣል:: ሕዝብ መቆጣት ከጀመረና ቁጣውም ወደ አደባባይ አመጽ በተቀየረ ጊዜ የግፍ አገዛዝ ወደ መቃብር፣ ግፈኞቹም ወደ ዘብጥያ እንደሚወርዱ እርቀን ሳንሄድ ባለፉት አምስትና አሥርት አመታት ውስጥ በአለም የታዩ ሕዝባዊ ነውጦችንና ያስከተሉትን መዘዝ ማጤን በቂ ነው::

ትልቁ ጥያቄ በግፍ አገዛዝ ውስጥ ያለ ሕዝብ መቼ እና ብሶቱስ ምን ደረጃ ላይ ሲደርስ ነው የሚቆጣው? መቼ ነው ቁጣውንስ በየመንደሩ ከማጉረምረም አልፎ ባደባባይ የሚገልጸው? ቁጣውስ ወደ አመጽ ሊያመራው የሚችለው በምን ሁኔታ ነው? የሚለው ነው:: የሕዝብ ቁጣ ወደ አመጽ የሚለወጥበት ጊዜና ደረጃው የሚለካው በተለየ ሳይንሳዊ ቀመር ስላልሆነ መቼና በምን ሁኔታ ሊከሰት እንደሚችል እርግጠኛ ሆኖ መናገር ይቸግራል:: ይህ አይነቱ ሁኔታ በእያንዳንዱ ማኅበረሰቡ ባህላዊ፣ ኃይማኖታዊና ማኅበራዊ አመለካከቶችና የፖለቲካ ንቃተ ህሊና ላይ ይወሰናል:: በትንሽ በትልቁ አደባባ እየወጣና በሚሊዮን የሚገመት የመንግሥትና የሕዝብ ንብረትን እያወደመ ተቃውሞውን የሚገልጽ ሕዝብ አለ:: በሌላ መልኩም አገሩን ቢሸጡበት፣ መሬቱን ቢነጥቁት፣ ሚስቱን ቢያስጥሉት፣ ልጆቹን ቢደፍሩበት፣ ቢገድሉበት፣ ቢያስሩበትና ቢያፍኑበት፣ ቤቱን በላዩ ላይ ቢያፈርሱበት፣ ቀየውን ለቱጃሮች ሰጥተው ቢያፈናቅሉት፣ ግብር እየከፈለ ያስተማራቸውን ልጆቹንና አመራቹን ኃይል እያዋከቡ ከአገር ቢያሰድዱበትና ለባርነት ቢዳርጉት፣ ከሰው ተራ አውርደው በየጎዳናው ቢጥሉትም ‘አዬ ጉድ፣ አዬ ጉድ’ ከማለት ባለፈ ቁጣውን የማያሳይም ሕዝብ አለ:: በከፋ የሰብአዊ መብቶች ጥሰት ታዋቂ የነበሩት ሟቹ ጠ/ሚ መለስ ያረፉ ወቅት አስከሬናቸውን ይሳለሙ ከነበሩ ሰዎች በኑሮው እጅግ የተጎዳና የተጎሳቆለ አንድ የጎዳና ተዳዳሪ በመንግሥት የቴሌቪዥን ማሰራጫ ሃዘኑን የገለጸበት መንገድ ጥሩ ማሳያ ሊሆን ይችላል:: የአዞ እንባውን እያነባ “እኔ እኮ እሳቸውን ተማምኜ ነው ጎዳና ላይ የማድረው” ነበር ያለው::

በሳንቲም ደረጃ የዋጋ ጭማሪ ተደረገብኝ ብሎ ወደ አደባባይ እየደጋገመ የሚወጣውን የኬኒያን ሕዝብ ቁጣ ለማየት በሚያዚያ ወር 2011 (እ.ኤ.አ) የነዳጅ ዋጋ ማሻቀብን ተከትሎ የተከሰተውን የኑሮ ውድነት በመቃወም በናይኖቢ የተካሄደውን ሕዝባዊ ተቃውሞ ማየት ይቻላል:: እኛ ዘንድ የነዳጅ ዋጋ ስንት ጊዜ አሻቀበ? በእያንዳንዱ የእለት ተዕለት መገልገያ ቁሳቁሶች ላይ በምን ያህል መጠንና ስንት ጊዜ የዋጋ ንረት ታየ? የቤት ኪራይ፣ የትራንስፖርት፣ የጤና አገልግሎት፣ የመድሃኒቶች እና ሌሎች መሰረታዊ አቅርቦቶች ዋጋስ በስንት እጥፍ ናረ? እኛስ ስንት ጊዜ ቁጣችንን ገለጽን? በኑሮ መማረራችንንስ በምን መልኩ ለገዢዎቻችን አሳየን? ከኑሮ ዋስትና ማጣት ባሻግር የሹመኞች ከሕግ በላይ መሆን የዜጎችን በሕገ-መንግሥቱ የተደነገጉ መሰረታዊ የፖለቲካና የሲቪል መብቶችንና ነጻነቶችንም ትርጉም አልባ ሲያደርጋቸው እያየን ምን አደረግን? ለዚህም ነው የሕዝብ ብሶትና ምሬት የት ደረጃ ላይ ሲደርስ ቁጣ ወደተቀላቀለበት ተቃውሞ ሊያመራ እንደሚችል ሳይንሳዊ በሆነ ቀመር ማረጋገጥ ወይም መገመት የማይቻለው:: ምክንያቱም ግፍና በደሉን የተሸከመው ሕዝብ ያለው የታጋሽነት ልክ፣ ሆደ ሰፊነቱ፣ አርቆ አሰተዋይነቱ፣ የተዋጠበት የፍርሃት ጥልቀት ወይም ሌሎች ስነ-ልቦናዊ ሁኔታዎች ናቸው ይህን የሚወስኑት:: በዛሬዎቹም ሆነ በትላንት ገዢዎቹ ጭካኔና የማስተዳደር ብቃት ማነስ የተነሳ ለከፋ ድህነት የተጋለጠውና በልቶ ማደር ፈተና የሆነበት የኢትዮጵያ ሕዝብ ምሬቱንም ሆነ ተማጽኖውን የሚያሰማው ለፈጣሪው ብቻ ነው:: ሲመረውም ‘ምነው ዝም አልክ? ወይ ፍረድ ወይ ውረደ’ እያለ ካምላኩ ጋር መሟገት ይቀለዋል:: ትንሽ ሲደሰትም ‘ተመስጌን ይችን አትንሳኝ’ እያለ የነገን እጣፈንታውን እያሰላሰለ ፈጣሪውን ያመሰግናል:: ስለዚህ መንግሥት በሕዝብ ላይ ያሻውን ቢያደርግም ሕዝብ የልቡን የሚወያየውም ሆነ ይግባኝ የሚለውም ከመንግስት ዘንድ ሳይሆን ከፈጣሪው ጋር ነው:: ይህ አይነቱ የኅብረተሰብ ምላሽ ገዢዎችን ያማግጣል፣ ያሻቸውን እንዲያደርጉም ያበረታታል፣ ሕዝብን እንዲንቁና እራሳቸውንም ከሕግ በላይ አድርገው እንዲያስቡ ያደርጋል::

በዚህ አይነት ማኅበረሰብ ውስጥ ትልቁ ቀውስና ፖለቲካዊ ነውጥ የሚጀምረው የገዢዎቹ መረን መልቀቅ እየበረታ፣ የሕዝቡም ክፌት እየገነፈለ ሕዝብ የሚጠብቀው የፈጣሪው ምላሽ ግን የዘገየ ዕለት ነው:: ያኔ የሕዝብ ትግስት ይሟጠጣል፣ ሰፊውም ሆድም በቂም፣ በክፌትና በጥላቻ ይሞላል፣ አርቆ አሰተዋይነቱም ወደ ግብታዊነትና ንዴት ይለወጣል፣ ፍርሃቱም ተስፋ መቁረጥ ወደሚያሰከትለው ጨለምተኝነትና ጀብደኝነት ይቀየራል:: እዛ ደረጃ ከተደረሰ በኋላ የሚሆነውን መገመት አይከብድም:: በቅርቡ በተለያዩ የአለማችን ክፍሎች በተለይም በቱኒዚያ፣ በግበጽ፣ በሊቢያ፣ በዩክሬንና ሌሎች አገሮች የተከሰቱት የሕዝብ ቁጣዎች ለዚህ ጥሩ ማሳያዎች ናቸው:: ባለፉት አራት አመታት ውስጥ በሕዝብ ቁጣና አመጽ ሲናወጡ የከረሙትን፣ በንብረት ላይ ከፍተኛ ውድመቶችን ያሰተናገዱትንና የመንግሥታትም ለዉጥ የታየባቸውን የአረብ አገራት መለስ ብለን የተመለከትን እንደሆነ አብዛኛዎቹ በቡዙ መልኩ የኢትዮጵያ ሕዝብ ከሚገኝበት ኢኮኖሚያዊ፣ ፖለቲካዊና ማኅበራዊ ሁኔታዎች እጅግ በተሻለ ደረጃ ላይ የሚገኙ ናቸው:: ጥሩ የነፍስ ወከፍ ገቢ ያላቸው፣ ሕዝብ በምግብ አጦት የተነሳ በርሃብ የማይሰቃየባቸውና የማይሞትባቸው፣ እጅግ የተሻለ የእሌክትሪክ፣ የውሃ፣ የነዳጅ፣ የጤና፣ የትምህርት፣ የኢንተርኔትና ልሎችም መሰረታዊ አቀርቦቶች የተሟሉባቸው አገሮች ናቸው:: ከፖለቲካ ነጻነቱም አንጻር ብዙዎቹ ከኢትዮጵያ በተሻለ ሃሳብን የመግለጽ፣ የመደራጀት፣ ባደባባይ የመሰብሰብና ተቃውሞንም የመግለጽ ነጻነትም የሚታይባቸው ናቸው:: ይሁንና በእነዚህ አገራት ውስጥ ሕዝብ ሙሉ በሙሉ የሥልጣን ባለቤት ባለመሆኑና ብለሹ በሆኑት የፖለቲካ ሥርዓቶች እጅግ ተከፍቶ የቆየ ስለነበር በቀላሉ ወደ አመጽ ሊያመራ ችሏል:: አንዳንዶቹም ዘላቂ ለሆነ ቀውስ መዳረጋቸው ይታወቃል::

በእነዚህ አገራት የሕዝብ የነጻነትና የመብት ጥያቄ የሥርዓት ለውጥን ለማምጣት ወደሚችልበት ሕዝባዊ አመጽና ኃይል ወደታከለበት ግጭት እንዲያመራ የውጪው አለም ከፍተኛ ሚና እንደተጫወተ አይካድም:: ቢሆንም ዋነኛው ምክንያት ግን የተጠራቀመው የሕዝብ ክፌትና ብሶት ነው:: በእነዚህ አገሮች በተነሱት የሕዝብ አመጾችና በተከሰቱት የፖለቲካ ቀውሶች ማን አተረፈ የሚለው እራሱን የቻለ ሰፊ የመወያያ ርዕስ ነው:: ነገር ግን በግልጽ እንደሚስተዋለው የመጀመሪያዎቹ ተጠቂዎች ሕዝብን ሲያሰቃዩ፣ ሲያፍኑ፣ ሲገደሉና ሲያስገደሉ፣ ሚሊዮኖችን እያደኸዩ ሃብት ሲያካብቱ የነበሩ ሹማምንትና ዙሪያቸውን የከበቡዋቸው ባለሃብቶች ለመሆናቸው በጋዳፊና በሙባረክ እንዲሁም በዙሪያቸው የነበሩ ሰዎችን እጣ ፈንታ ማየት በቂ ነው:: ኢትዮጵያ ውስጥ ያለው የሕዝብ ክፌትና ብሶት፣ የአፈናው ደረጃ፣ የኑሮ ውድነት፣ የመሰረታዊ አቅርቦቶች መጓደል፣ የባለሥልጣናቱ ሙሰኝነትና ከሕግ በላይ መሆን፣ የሥራ አጡ ቁጥር፣ የድኅነቱ ደረጃ፣ ተሰፋ ማጣትና ጨለምተኝነት በምንም መልኩ ቢሆን ከሌሎች በአገዛዝ ሥርዓት ውስጥ ከሚገኙ አገሮች ጋር የሚወዳደር አይደለም:: የኢትዮጵያ ሕዝብ በታሪኩ ከገጠሙት ክፉና አንባገነናዊ ሥርአቶች ውስጥ የወያኔን አገዛዝ የተለየና የከፋ የሚያደርገው የዘረኝነት ፖሊሲው ብቻ ሳይሆን በአገር ሃብትና ንብረት የከበሩ የንግድ ድርጀቶች ባለቤትና ከታጋይነት ወደ ሚሊየነርነት የተቀየሩ ቱጃር ባለሥልጣናትንና የጦረ አዛዦችን የያዘ ድርጅት መሆኑ ነው:: ብሶት የወለዳቸው የወያኔ ባለሥልጣናት ዛሬ በተራቸው ሕዝብን ሆድ ከማስባስ አልፈው ማቆሚያ ወደማይኖረው የእርስ በርስ ግጭት፣ አመጽ፣ ቀውስና የዘር ቁርሾ ውስጥ እንዲገባ እየጋበዙት ነው::

የኢትዮጵያ ሕዝብ የወያኔ ሥርዓት አራሱን እንዲያርቅና አገሪቱንም ከተንጠለጠለችበት የገደል አፋፍ እንዲታደግ ከሃያ ዓመታት በላይ እድል ሰጥቶታል:: ፍጹም ሰላማዊና ስልጡን በሆነ መልኩም በ1997ቱ ምርጫ የማስጠንቀቂያ ደውሉን አቃጭሏል:: ይሁንና ይህን ማስጠንቀቂያ የወያኔ ባለሥልጣናት የተረጎሙበት መንገድ ሕዝብ ማስተላለፍ ከፈለገው መልዕክት እጅቅ የራቀና በተሳሳተ መልኩ መሆኑን ለመረዳት ምርጫውን ተከትሎ የወሰዱትን የኃይል እርምጃና ከዛም ወዲህ ያሳዩትን አፈናውን በሕጎች አጠናክሮ የመቀጠል ፍላጎት ማጤን በቂ ነው:: ለሕዝብ ያላቸውን ንቀትና እብሪትም በደንብ ያመላክታል:: ከዚህ በመነሳት ከፊታችን የሚጠብቀን ምርጫ ሊኖሩት የሚችሉትን ሁለት ገጽታች መገመት ይቻላል::

  • የመጀመሪያው ወያኔ ከዚህ ቀደም እንደነበሩት ምርጫዎች ብቻውን ተወዳደሮ ወይም አጃቢ ተቃዋሚዎችን አስከትሎ ያለምንም ችግር 99% ወይም ተቀራራቢ በሆን አሃዝ ጠቅልሎ ይቀጥላል:: አለያም የተወሰኑ ግጭቶችን ባስከተሉ ተቃዉሞዎች ውስጥ አልፎ ከ 10% እስከ 20% መቀመጫን ለተወሰኑ ተቃዋሚዎች ለቆ የፖለቲካ መዘውሩን እንደያዘ ተደላድሎ ይቀጥላል::
  • ሁለተኛው ግምት ደግሞ በተቃዋሚዎች አበሮ መስራት ላይ በተመሰረት ጥንካሬና ከሕዝብ በሚገኝ ድጋፍ ምርጫው ለምክር ቤት ወንበር ሽሚያ ሳይሆን ኢትዮጵያንና ሕዝቧን ከአንባገነናዊ ሥርዓት ለአንዴና ለመጨረሻ ጊዜ ለማላቀቅ፣ ሕዝብንም የሥልጣን ባለቤት ለማድረግና እና አገሪቱንም ካንዣበበባት አደጋ ለመታደግ የሚደረግ የነጻነት ወይም ሞት ትግል ይሆናል::

በመጀመሪያው ሂደት ውስጥ የሚከሰቱት ነገሮች መሰረታዊ ለውጦችን ለማምጣት የታለሙ ሳይሆን የአገዛዝ ሥርዓቱ ያስቀመጠውን የጨዋታ ሕግ በማክበር ተቃዋሚ የሆነው የፖለቲካ ኃይልም ሆነ ሕዝቡ ሥርዓቱን በረዥም ጊዜ ሂደት እንለውጠዋለን ወይም በራሱ ጊዜ ይከስማል ወይም አራሱን በሂደት ያርቃል የሚል ተስፋ ሰንቀው እድሜውን እንዲያራዝም የሚፈቅዱበት ሁኔታ ነው:: ባጭሩ “ያለ ምንም ደም ወያኔ ይቅደም” ነው:: በዚህ አካሄድ አትራፊዎቹ ወያኔ እና በወያኔ መቆየታ ላይ ተማምነው በኢኮኖሚም፣ በጸጥታ ዘርፍም እና ሆነ በአካባቢው የፖለቲካ መረጋጋት ለማትረፍ ከሥርዓቱ ቃር የተወዳጁ የውጪ ኃይሎችና የዘመኑ ባለሃብቶች ብቻ ናቸው:: ሰፊውና ድሃው የኢትዮጵያ ሕዝብ አገሩን ለቀማኞች አስረክቦ የስቃይ ዘመኑን በየአምስት አመቱ በሚደረጉ የማደናገሪያ ምርጫውዎች እያደሰ የግፍ እንቆቆውን መጋቱን ይቀጥላል::

ይህ አይነቱ በምርጫ ስም የሚደረግ ማደናገሪያ ከቀዝቃዛው የአለም ጦርነት ማብቂያ ወዲህ በበርካታ የሦስተኛው አለም አገሮች ተደጋግሞ የሚታይ ክስተት ሆኗል:: ባለፉት አስርት አመታት እንደተስተዋለው ምርጫ አንድ ሕዝብ ዲሞክራሲያዊ ሥርዓትን ለመገንባትና የሕዝብ የሥልጣን ባለቤትነት ለማረጋገጥ የሚረዳ መንገድ የመሆኑን ያህል ድሃ ሕዝብን አፍኖ ለመግዛትና የአንባገነኖችንም እድሜ ለማራዘም እያገለገለ መሆኑን ነው:: በዚህ ሂደት ውስጥ ዋነኛ ተዋናዮቹ የአገዛዝ ሥርዓቶቹ ብቻ ሳይሆኑ የምዕራቡ አለም እና የአለም ከበርቴዎችም ናቸው:: የቅኝ ግዛት ታሪክ ካከተመ በርካታ አመታትን ያስቆጠረ ቢሆንም አገሮችን በቅኝ ለመግዛት የምዕራቡ አለም ቆርጦ የተነሳባቸው ዋነኛ የኢኮኖሚና የፖለቲካ መንስዔዎች ዛርም እጅግ በከፋና ባፈጠጠ መልኩ ይታያሉ::

የምዕራቡ አለምና ከበርቴዎቹ የቅኝ ግዛት ፖሊሲዎቻቸውን ለማስቀጠልና ጥቅሞቻቸውንም በእነዚህ ድሃ አገሮች ላይ፣ በተለይም በአፍሪቃ አገሮች ውስጥ እንደተጠበቀ ለማቆየት እንደ አማራጭ ከወሰዱት መንገድ አንዱ ከትቢያ እያነሱ ወደ ስልጣን እንዲመጡ የረዷቸውን የጫካ ሽፍቶች በስልጣን ለማቆየት በገንዘብና በጦር መሳሪያ ከሚያደርጉላቸው ድጋፍ ባሻገር አንጻራዊ የሆነ የፖለቲካ መረጋጋትም እንዲኖር የእነዚህን አፋኝ ቡድኖች እድሜ በይስሙላ ምርጫ እንዲታጀብ አስፈላጊውን ድጋፍ ሁሉ ማድረግ ነው:: ይህ አካሄድ ሁለት ግቦች አሉት:: አንዱ እነዚህ አንባገነኖች ሙሉ በሙሉ በምዕራቡ አለም ድጋፍ ነው የቆሙት ወደሚል ድምዳሜ ከተደረሰ የዳግም ቅኝ ግዛት እቅዳቸውን ከማጋለጡም በላይ የምዕራቡ አለም ከአንባገነኖችና የሰብአዊ መብቶችን በገፍ ከሚጥሱ ቡድኖች ጎን አብሮ በመቆም የደሃ አገር ሕዝቦችን በማሰቃየትና ሃብታቸውንም በመዝረፍ ተግባር ውስጥ መጠመዳቸው ፈጦ እንዳይታይ ይጋርዳል:: ሌላው ምርጫው የተጭበረበረ ቢሆንም የሕዝብ ተሳትፎ እስከታየበት ድረስ ገዢዎቹ እራሳቸውን ትክክለኛና ተቀባይነት (legitimate) ያላቸው አድርገው እንዲቆጥሩና ሕዝብም ይህን አምኖ እንዲቀበል ለማስገደድ ይረዳል:: በምርጫ ወቅት የሚታዩ ግድፈቶችም ሆኑ ያፈጠቱ ውንብድናዎች በእነዚህ ድሃ አገሮች ውስጥ እስከሆነ ድረስ የተከሰቱትና በሥልጣን ላይ ያሉት ቡድኖችም የምዕራቡ አለም ወዳጆች እስከሆኑ ድረስ ችግሮቹ የዲሞክራሲያዊ ግንባታው ሂደት አካል ተደርገው እንዲወሰዱ ከፍተኛ ዲፕሎማሲያዊ ጥረትና የሚዲያዎች ቅስቀሳም ይደረግበታል::

ሁለተኛው ሂደት ነጻና ፍትሐዊ ምርጫ ማካሄድ የሚቻለው ነጻ የፖለቲካ መድረክ፣ ነጻነት የሚሰማውና የሌሎችንም ነጻነት የሚያከብር መንግሥት፣ በነጻነት ማሰብና ሃሳቡንም በነጻነት መግለጽ የሚችል ሕዝብ፣ በነጻነት መደራጀትና መንቀሳቀስ የሚችሉ ጠንካራና ተፎካካሪ የፖለቲካ ኃይሎች እና ነጻ ተቋማት በተለይም ገለልተኛ የሆኑ ምርጫ አስፈጻሚዎችና የፍትሕ ተቋማት ሲኖሩ ብቻ ነው ከሚል እምነት ይመነጫል:: ይህ ደግሞ በወያኔ ዘመን እስካሁን ያልታየና ወደፊትም እነዚህ ነገሮች በሂደት ሊሟሉ ስለመቻላቸው ምንም አይነት የሚታዩ ምልክቶች፣ ዋስትና ወይም መተማመኛ ሊሆን የሚችል ነገር የለም:: እንዚህ ፖለቲካዊና ተቋማዊ አደረጃጀቶችና መሰረታዊ ነጻነቶች ጭርሱኑ በሌሉበት ሁኔታ ነጻ ምርጫ ሊካሄድ አይችልም:: ያለፉት አይነት ምርጫዎች ቢካሄዱም ውጤቱ ምን ሊሆን እንደሚችል ከወዲሁ መገመት ቀላል ነው:: ሰለዚህ ምርጫው ሊሆን የሚገባው በቅድሚያ የሕዝብን ነጻነት ማረጋገጥ ወይም በግዞት ውስጥ ሆነን ወያኔ የመረጠልንን ሕይወት መቀጠል ነው:: የእነሱን ቋንቋ ልጠቀምና ባጭሩ “ሃርነት ወይስ ባርነት”::

ይህ የሁለተኛው ሂደት በሕዝብ እምቢተኝነት ላይ የተመሰረተና ፍጹም ሰላማዊ በሆነ የትግል ሂደት ሊመጣ የሚችል ስኬት ነው:: ብዙዎች በሕዝብ እምቢተኝነት ላይ የተመሰረተን ሰላማዊ ትግል ከምርጫ ውድድር ጋር ሲያምታቱት ይሰታዋል::  በአገሪቱ ውስጥ ነጻና ፍትሐዊ ምርጫ ለማካሄድ የሚያስችሉ ቅድመ ሁኔታዎች አለመሟላት ወይም በነጻነት የመደራጀት፣ የመሰብሰብ፣ ሃሳብን የመግለጽና ተቃውሞ የማድረግ መብቶችና ነጻነቶች አለመኖርን ለሰላማዊው ትግል ማክተም እንደ አስረጂነት ያቀርቡታል:: ይህ እጅግ የተሳሳተ አስተሳሰብ ነው:: የእነዚህ ሁኔታዎች አለመሟላት የሚያሳየው በምርጫ ሂደት ተወዳድሮ ሥልጣን መያዝ የሚቻልበት እድል አለመኖሩን በቻ ነው:: እነዚህ ነጻነቶች በተከበሩበትና ነጻና ፍትሐዊ ምርጫ ለማካሄድ የሚያስችሉ የተወሰኑ ነገሮች እንኳን ከተሟሉ ሂደቱ ሰላማዊ ትግል መሆኑ ቀርቶ በፓርቲዎች መካከል የሚደረግ ውድድር ነው የሚሆነው:: በአሜሪካም ሆነ በሌሎች ዲሞከራሲያዊ ሥርዓት በጎለበተባቸው አገሮች ፓርቲዎች ለሥልጣን ይወዳደራሉ እንጂ ሰላማዊ ትግል ውጥስ አይደለም ያሉት:: ብዙዎቹ ይህን የትግል ምዕራፍ ከዘጉ ዘመናቶች ተቆጥረዋል:: ሰላማዊ ትግል የሚካሄደው እነዚህ ነጻነቶች ፈጽሞ በሌሉበት፣ አፈና እና ጭቆና በተንሰራፋበት የአገዛዝ ሥርዓት ውስጥ ነው:: ትግሉም ጠመንጃ ያነገበና በኃይል ሕዝብን በሚደፈጥጥ አካል እና በልበ ሙሉነትና ከፍ ባለ የመንፈስ ልዕልና ተሰባስበው ሕዝብንና አገራዊ ዕራእያቸውን ጋሻ በማድረግ ያለ ነፍጥ ሥርዓቱን በሚያርበደቡዱ የሰላም መልዕክተኞች መካከል ነው:: አንደኛው ወገን ይገድላል፣ ያስራል፣ ያሰቃያል:: ሌላኛው ወገን እየሞተ፣ እየታሰረ፣ እየተደበደበና እየተዋከበም ስለ ነጻነት፣ ስለ ፍትሕ፣ ስለ እኩልነት፣ ስለ ፍቅር፣ ስለ ሰላምና ስለ ሕግ የበላይነት በአደባባይ ይዘምራል፣ ይሰብካል፣ ሕዝብን ያደራጃል፣ ይታገላል::

ከወያኔ የአገዛዝ ሥርዓት ለመላቀቅ በ1997ቱ ምርጫ ወቅት ታይቶ የነበረው የሕዝብ ተነሳሽነትና የተጀመረው ሰላማዊ ትግል ሥርዓቱ በወሰደው የጭቃኔ እርምጃ ቢቀለበስም በአገሪቱ የፖለቲካ ታሪክ ውስጥ ትቶት ያለፋቸው በርካታ ነገሮች አሉ:: ከዚህ ሂደት ትምህርት በመውሰድ የተጀመረውን ሰላማዊ ትግል ለመቀጠል በአገር ውስጥ ያሉ የፖለቲካ ባርቲዎች እየከፈሉት ያሉት መስዋትነት ሊበረታታና ሊደገፍ የሚገባው ነው:: በተለይም የሰማያዊ ፓርቲ አባላት፣ ደጋፊዎችና አመራሮች እንዲሁም የዘጠኙ ፓርቲዎች ጥምረት በመባል የሚጠሩት የፖለቲካ ፓርቲዎች አመራሮችና አባላት ከቅርብ ጊዜ ወዲህ እያሳዩ ያሉት እንቅስቃሴና ከሥርዓቱ ጋር የገጠሙት የእምቢተኝነት ግብግብ ሰላማዊ ትግልን በኢትዮጵያ ውስጥ ማካሄድ እንደሚቻል ብቻ ሳይሆን መጀመሩንም ያረጋግጣል:: ሕግን ማክበርና በሕግ የበላይነት ማመን ከእያንዳንዱ ዜጋ ይጠበቃል:: ግድታም ነው:: ይሁንና ዜጎች በዚህ ግዴታ የሚወሰኑት እያንዳንዱ ሕግ የሕገ-መንግሥቱን የበላይነት እስካልጣሰና በውስጡም የተደነገጉትን መሰረታዊ መብቶችና ነጻነቶች ባረጋገጠ መልኩ እስከ ተደነገገና በአግባቡም እስከ ተተገበረ ድረስ ብቻ ነው:: ልክ እንደ ደቡብ አፍሪቃው አፓርታይድ ሕግን የማፈኛ መሳሪያ አድርጎ በሚጠቀም ሥርዓት ውስጥ የሚደረግ ሰላማዊ ትግልና ሕዝባዊ እምቢተኝነት የዜጎችን መሰረታዊ ነጻነቶችን ለሚያጠቡ ወይም ጭርሱኑ ለሚያግዱ ሕጎች፣ ደንቦችንና መመሪያውችን አለመገዛትንም ይጨምራል:: በአገር ውስጥ ያለውም ሆነ ከአግር ውጭ ያለው የአገሩ ጉዳይ የሚያሳስበው ኢትዮጵያዊ ለእነዚህ ፍጹም ሰላማዊ በሆነ መንገድ ብዙ መከራዎችን እየተቀበሉ አንባገነናዊ ሥርዓትን ታሪክ አድርገው ለማስቀረት ከሚታገሉ መንፈሰ ጠንካራ ኢትዮጰያዊያን ጎን በመቆም ትግሉ እንዳይደናቀፍና አገሪቱም አሰከፊ ወደ ሆነ ደም አፋሳሽ ሁኔታ እንዳታመራ ድጋፍ ሊያደርግላቸው ይገባል::

 አንባገነናዊ ሥርዓትን ታሪክ አድርገን ለማስቀረት ከሰላማዊ ታጋዮቹ ጎን እንቁም!

በቸር እንሰንብት! ያሬድ ኃይለማርያም

humanrightsinethiopia